گام بلند کانادا در ترکیه

 راه رفتن مارک کارنی روی بندِ سیاست و تجارت با اردوغان

سفر تاریخی مارک کارنی، نخست‌وزیر کانادا به آنکارا و دیدار یک‌ساعته او با رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، نقطه عطفی در روابط دو کشوری است که با وجود عضویت مشترک در پیمان ناتو از سال ۱۹۴۴، هیچ‌گاه روابط کاملاً هموار و بدون تنش را تجربه نکرده‌اند. 

کارنی نخستین نخست‌وزیر کانادا است که در قالبی دوجانبه به ترکیه سفر می‌کند. سفری که هدف اصلی آن، گشودن فصل تازه‌ای از همکاری‌های اقتصادی و امنیتی و پایان دادن به دوره‌ای از «گسست دیپلماتیک» میان دو طرف عنوان شده است.

در پایان این نشست، دو طرف از امضای یک «همکاری استراتژیک سه ساله» خبر دادند که نقشه راهی برای دست‌یابی به توافق تجارت آزاد، توسعه همکاری‌های دفاعی، انرژی و افزایش مراودات مردمی است. اردوغان در سخنان خود با «عزیز» خطاب کردن کارنی، تأکید کرد که هدف دو کشور افزایش حجم مبادلات تجاری به حدود ۱۰ میلیارد دلار یعنی بیش از دو برابر سطح فعلی است و او به‌زودی در رأس یک هیئت تجاری به کانادا سفر خواهد کرد. کارنی نیز با «استثنایی» خواندن ترکیه، اعلام کرد هیئت‌های مذاکره‌کننده کانادایی ماه آینده برای آغاز گفتگوهای تجارت آزاد به آنکارا بازمی‌گردند تا با کاهش هزینه‌ها و رفع موانع، فرصت‌های تازه‌ای برای سرمایه‌گذاران دو کشور خلق کنند.

از پهپادهای جنگی تا راکتورهای هسته‌ای

بر أساس گزارش رسانه‌های کانادایی، یکی از محورهای کلیدی این توافق، همکاری در صنایع دفاعی و انرژی است. پس از لغو تحریم‌های تسلیحاتی کانادا علیه ترکیه در سال ۲۰۲۴(تحریم‌هایی که در سال ۲۰۲۰ به دلیل به‌کارگیری فناوری‌های کانادایی در پهپادهای بایراکتار در مناقشه قره‌باغ اعمال شده بود)، اکنون زمینه برای مشارکت شرکت‌های دو کشور فراهم شده است. کانادا به‌ویژه به دنبال بهره‌گیری از توان بالادستی ترکیه در صنعت پهپادی است که بیش از ۷۰ درصد بازار جهانی را در اختیار دارد.

در حوزه انرژی نیز گفتگوها حول محور مشارکت تیم هسته‌ای «کاندو» (Candu) کانادا برای بررسی امکان ساخت دومین یا سومین نیروگاه هسته‌ای ترکیه در جریان است. با اجرای این برنامه ترکیه قصد دارد تا سال ۲۰۵۰ حدود ۲۰ گیگاوات به ظرفیت انرژی هسته‌ای خود بیفزاید. علاوه بر این، توافق بر سر گسترش خطوط پروازی، امکان افزایش دوبرابری پروازهای مسافربری میان دو کشور را فراهم خواهد ساخت.

موازنه میان منافع اقتصادی و نگرانی‌های حقوق بشری

با وجود دستاوردهای اقتصادی، این سفر خالی از حواشی پررنگ سیاسی نبوده است. کارنی در شرایطی دست همکاری به سوی اردوغان دراز کرده که دولت ترکیه با موج تازه‌ای از انتقادات بین‌المللی و سرکوب گروه‌های مدنی، رسانه‌های مستقل و جامعه LGBTQ+ مواجه است. سازمان عفو بین‌الملل و نهادهای حقوق بشری پیش از سفر کارنی از او خواسته بودند موضوع بحران عمیق حقوق بشر را صریحاً با مقامات ترکیه مطرح کند.

پاسخ دفتر نخست‌وزیر کانادا و وزیر انرژی همراه او بر یک اصل استوار بود: «باید با دنیای واقعی همان‌طور که هست تعامل کرد، نه آن‌طور که آرزو داریم باشد.» اگرچه ادعا شده که آنیتا آناند، وزیر امور خارجه کانادا، در دیدارهای دیپلماتیک پشت درهای بسته این دغدغه‌ها را مطرح کرده، اما عدم برگزاری نشست خبری مشترک و سکوت علنی رهبران در برابر خبرنگاران، نشان‌دهنده «راه رفتن کارنی روی لبه تیغ» است. تدبیری برای ضربه نخوردن توافقات اقتصادی میلیارد دلاری در برابر پرونده‌های حساس سیاسی.

دیپلماسی «قدرت‌های متوسط» در جهان ناآرام

راهبرد تازه دولت کانادا برای تنوع‌بخشی به شرکای تجاری و دو برابر کردن صادرات غیرآمریکایی طی ۱۰ سال آینده، اتاوا را به سمت تعامل فعال‌تر با قدرت‌های متوسط سوق داده است. به باور تحلیل‌گران بین‌المللی، در آسیای کانون تحولات ژئوپلیتیک، کانادا ترجیح داده تا برای حفظ «تاب‌آوری جمعی» و تأمین منافع ملی، چشم بر برخی اختلافات دیپلماتیک ببندد. کارنی با نگاهی واقع‌گرایانه در آنکارا تأکید کرد که هیچ کشوری به تنهایی قوی نمی‌شود. این رویکرد نشان می‌دهد در دنیای پرتنش امروز، منافع تجاری و امنیت انرژی بیش از هر زمان دیگری بر ملاحظات سیاسی پیشی گرفته است.

www.persianmirror.ca

* اخبار و گزارش‌های پرژن میرور را در کانال یوتیوب و سایت و صفحات مجازی بخوانید.