گفتگویی با تاریخ شکننده ما

by | May 2, 2019

دکتر رامین جهانبگلو

چند روز پس از آتش‌سوزی کلیسای معروف نتردام پاریس، دکتر رامین جهانبگلو، استاد علوم سیاسی و مدیر مرکز صلح گاندی، در دانشگاه جیندال در هند، یاداشتی در روزنامه سایت رسانه The Hindu در باره نقش و تأثیر تاریخی کلیسای نتردام بعنوان یکی از مهم‌ترین میراث‌های تاریخی و فرهنگی جهان نوشته است.

با اینکه در زمان جهانی شدن تاریخ قرار داریم، فقط پس از نابودی و تخریب میراث تاریخی در بلایای طبیعی و جنگ‌ها است که متوجه می شویم، خاطره‌های تاریخی ما چقدر شکننده است. آتش‌سوزی بزرگی که بخش عمده‌ای از سقف کلیسا نتردام پاریس را در هفته‌های گذشته از بین برد، یاد‌آوری ترسناکی بود از اینکه چند قرن میراث، ممکن است در چند دقیقه از بین برود. البته مردم فرانسه‌ با حمایت اکثر ثروتمندان اروپا، آمریکا و دیگران می‌توانند بنای این ساختمان را از نو بسازند و این کار با جمع‌آوری پول و قرن‌ها تجربه در صنعت امکان‌پذیر خواهد شد. اما بازسازی کلیسا نتردام پاریس لزوماً به این معنی نیست که روح اصلی و پیشین این کلیسا و قطعه سنگ‌هایی که تاریخ اجتماعی و جغرافیایی خود را بازگو می‌کردند را نیز بتوانیم بازسازی کنیم.

بی‌شک، برای مدت بیش از ۸۰۰ سال، کلیسای جامع نتردام پشتوانه اصلی تبدیل ابدی پاریس به عنوان «قلب جهان» بوده است.

گنجینه تاریخ

به عنوان یک نشانه قدرتمند معنوی در باور مسیحیت، گنجینه ارزشمندی در (کلیسای نتردام) وجود داشت، از جمله تاجی از خار که گفته می‌شود بر روی سر حضرت مسیح قرار داشته است. پس از آنکه ژاندارک در سال ۱۴۳۱ به دلیل ارتداد اعدام شد، در سال ۱۹۰۹ در این کلیسا تقدیس شد، و برای مدت بیش از سه قرن، نتردام به عنوان نمادی از تغییر سیاسی در فرانسه پا برجا ایستاد. در طول انقلاب فرانسه، گنجینه این کلیسا به تاراج رفت. با این‌حال، همانطور که در نقاشی مشهور ژاک لویی داوید مشاهده می‌شود، در سال ۱۸۰۴ ناپلئون بناپارت با تاج‌گذاری در نتردام خود را پادشاه فرانسه نامید. دیگر مراسم مشهور سیاسی در قرن‌های بیست و بیست و یک در فرانسه، مانند آزادی پاریس از اشغال نازی‌ها در سال ۱۹۴۴، وداع با شارل دوگل در ۱۹۷۰، و مراسم یادبود برای فرانسوا میتران در سال ۱۹۹۶، در کلیسای جامع نتردام انجام شده‌اند.

اما آخرین و نه کم اهمیت‌ترین نشانه نتردام این است که برای تقریباً ۹۰۰ سال، در مرکز ادبیات فرانسه و جهان قرار داشته است. همه ما گوژ‌ پشت نتردام ویکتور هوگو (۱۸۳۱) را که از نتردام به عنوان مرکز توطئه استفاده می‌کرد به یاد داریم. اشاره‌های چند‌باره هوگو به معماری کلیسای نتردام حیرت‌آور و نفس‌گیر است.

شگفت آنکه، هوگو آتش‌سوزی و شعله‌های آتش را در کلیسا توصیف می‌کند (وقتی کازیمودو برای حفظ جان اسمرالدا، از آتش و سنگ برای حمله به تراند استفاده می‌کند): «تمام چشم‌ها به سوی بام کلیسا دوخته شد. آنچه می‌دیدند عجیب بود. در نوک بالاترین نقطه کلیسا، بالاتر از پنجره سرخ مرکزی، شعله‌ بزرگی از آتش و دود از میان دو مناره کلیسا با گردبادی از جرقه‌های گسترده و نامنظم و ترسناک زبانه می‌کشد.»

حتی برای آنهایی که مذهبی نیستند، و هنوز به کلیسا به عنوان یک خانه معنوی و یادبودی از شکوفایی آفرینش انسان اعتقاد دارند، آتش هولناکی که این بنای گوتیک را ویران می‌کرد، لحظه‌ای از تراژدی و اندوه بوده است. زمان، ممکن است همانگونه که هوگو در داستان خود نوشته است، نتردام را در خود بلعیده باشد، اما انسان همیشه دشمن میراث خود بوده است.

روح آزادی

در حقیقت آنچه برای هوگو، به مانند دیگر نویسندگان و روشنفکران هم‌ دوره خود اهمیت داشت، روح آزادی بود که نتردام نماد آن بود. همانگونه که آشکارا گفته است« در این زمانه، برای افکار نوشته شده بر سنگ، امتیازی هست که کاملاً با آزادی مطبوعات کنونی  قابل مقایسه است. و این آزادی معماری است.» هوگو راست می‌گوید. برای درک روح نتردام، و همینطور پاریس، باید مثل یک ولگرد آزاد بود. باید اجازه داد به محض دیدن سنگی ارزشمند که پس از ویرانه‌های فاجعه باقی مانده است، نگاه‌ در بازی نور جذب شود.

بدون سنگ‌های نتردام، این گستره زیبا‌شناسی، هرگز نمی‌توانستیم مسوؤلیت‌هایمان را در جهان انجام دهیم. در این سده اگر می‌خواهیم، حتی به قیمت زندگی در یک دنیای پر از هرج و مرج در خانه باشیم، باید سعی کنیم با گذشته شکننده خود گفتگو کنیم. ما نیاز داریم تا حواس خود را آموزش دهیم و به حافظه تاریخی و میراث فرهنگی خود که مظهر آن است نگاه متفاوتی داشته باشیم.

برای قرن‌ها، انسان شاهد نابودی حافظه تاریخی خود بوده است، و هر بار در جدیدی برای همیشه به روی سرنوشت مشترک ما بسته شده است. همه بر این باور هستیم که این اتفاق دیگر نباید هرگز تکرار شود. اما اتفاق می‌افتد، و هیچیک از ما نمی‌توانیم با این موضوع کنار بیاییم.

با این‌حال، با چنین چشم‌اندازی از غم و اندوه، که خود را در شکنندگی تاریخ انسانیت نشان می‌دهد، یک افق و دورنمای معنوی وجود دارد که عشق به انسانیت را بیان می‌کند. بنابراین، میراث تاریخی، نوعی لذت توصیف گذشته را، به‌رغم اندوه تخریب تاریخی آن، ابراز می‌کند. این لذت در شاهد گذشته بودن است، که در چهارچوب حافظه تاریخی ما به آگاهی منجر خواهد شد. این آگاهی قوی‌ترین دلیل برای موفقیت همزیستی آرام میان گذشته و زمان حال را به وجود می‌آورد. آنهایی که نمی‌توانند این را ببینند، فراموش می‌کنند که روزی دعا می‌کردند لوله‌های ارگ نتردام پاریس مجدداً از مکان مقدس شنیده شود.

آگهی در پرژن میرور، آگاهی‌ست

info@persianmirror.ca

+1 (416) 840-4940

بازرسی ماموران اداره مهاجرت کانادا در خیابان‌های تورنتو

هفته گذشته ماموران اداره مهاجرت کانادا متهم به بازرسی و درخواست مدارک شناسایی افراد به طور تصادفی در تورنتو شدند. کاری که دولت انتاریو از سال ۲۰۱۷ پلیس را از انجام آن منع کرده است. به گزارش سیتی نیوز، خانمی در گفتگو با این شبکه خبری گفته است که ماموران اداره مهاجرت...

کنفرانس تاریخ روشنفکری ایران در جشنواره تیرگان

اختصاصی پرژن میرورجشنواره تابستانی تیرگان ۲۰۱۹، از تاریخ ۲۵ تا ۲۸ ماه ژوئیه در شهر تورنتو برگزار می‌شود.در کنار برنامه‌های متنوع فرهنگی-هنری جشنواره تیرگان، امسال کنفرانس یک روزه‌ای در باره تاریخ و میراث روشنفکری در ایران نیز برگزار خواهد شد.کنفرانس تاریخ روشنفکری...

در بازداشتگاه‌های مهاجران در کانادا چه می‌گذرد؟

وضعیت بازداشتگاه‌های مرزی آمریکا مدتی است موضوع اعتراضات گروه‌هایی از مردم آمریکا، سازمان‌های مدافع حقوق بشر و بویژه گروه‌هایی از یهودیان آمریکا شده است. شرایط غیر بهداشتی و ازدحام بیش از حد در بازداشتگاه‌های مرزی آمریکا و نحوه رفتار با مهاجران برای گروه‌های معترض...

فواید مهاجرت به کانادا از نگاه آقای وزیر

احمد حوسن نقش رهبری کانادا در اسکان و جابجایی پناهندگان را به عنوان پر افتخارترین دستاورد دوران وزارت خود برشمرد.احمد حوسن وزیر مهاجرت، شهروندی و پناهندگی کانادا این هفته در جمع کارشناسان مهاجرت بین‌الملل در اتاوا درباره تاثیرات مثبت مهاجران و پناهندگان بر کشور و...

جهان و کانادا یک قدم به سفر غیر کاغذی نزدیک‌تر شدند

روز چهارشنبه فرودگاه پیرسون شهر تورنتو همراه با مجمع جهانی اقتصاد، دولت کانادا و هلند، و طرف‌های ذینفع در صنعت هوانوردی از هر دو کشور کانادا و هلند از یک طرح آزمایشی خبر دادند که برای اولین بار سفر غیر کاغذی را امکان پذیر خواهد کرد. طرح هویت دیجیتال مسافر شناخته شده...

حقوق ماهیانه بگیرید و در این جزیره یونانی زندگی کنید

جزیره یونانی « آنتیکیترا» ماهیانه مبلغ ۷۴۰ دلار معادل ۵۰۰ یورو به خانواده‌هایی که در این جزیره زندگی کنند و به افزایش جمعیت ۲۴ نفره این جزیره کمک کنند، پرداخت خواهد کرد.مالک این جزیره که مابین کرت و کیتریا در دریای مدیترانه قرار گرفته است، شهر آتن پایتخت کشور یونان...

تازه‌ترین رده‌بندی گذرنامه‌های معتبر جهان: کانادا ششم و ایران صدویکم

تازه‌ترین گزارش منتشر شده در مورد رده‌بندی و اعتبار پاسپورت‌های ۱۸۹ کشور جهان نشان می‌دهد که پاسپورت کانادایی با ۱۸۳ امتیاز در رده ششم معتبرترین پاسپورت‌های جهان و پاسپورت جمهوری اسلامی ایران با ۳۹ امتیاز در قعر جدول در رده صدویکم قرار دارند. گزارش رده‌بندی معتبرترین...

آیا دولت کانادا هم سپاه پاسداران را تروریست اعلام می‌کند؟

کمیته روابط خارجی و توسعه بین‌المللی پارلمان کانادا، روز سه‌شنبه ۱۸ ژوئن نتایج گفتگوهای انجام شده در هفته بررسی و «پاسخگو کردن» ایران در زمینه نقض حقوق بشر را منتشر کرد.در گزارش کمیته روابط خارجی پارلمان کانادا، از دولت جاستین ترودو خواسته شده تا سپاه پاسداران جمهوری...

دولت کانادا گروه‌های دست راستی افراطی را سازمان تروریستی نامید

گروه‌های ( بِلاد اند آنِرز و کامبت ۱۸ ) در لیست سازمان‌های تروریستی قرار گرفتند. برای نخستین بار، دولت کانادا به طور رسمی اعلام کرد که گروه‌های دست راستی افراطی به عنوان سازمان‌های تروریستی شناخته شدند و فعالیت آنها در کشور غیر قانونی است. دو گروه دست راستی افراطی به...

آمریکایی‌ها برای خرید انسولین ارزان‌تر به کانادا می‌آیند

هفته گذشته یک «کاروان» برای خرید انسولین ارزان‌تر و اطلاع‌رسانی در مورد «بحران قیمت انسولین» در آمریکا، سوار بر اتوبوس از مرز عبور کردند و وارد خاک کانادا شدند.این گروه، که نام کاروان را بر روی خود گذاشته‌اند سفر خود را از مینیاپولیس در ایالت مینه‌سوتا آغاز کردند و...

Share This