گفتگویی با تاریخ شکننده ما

by | May 2, 2019

دکتر رامین جهانبگلو

چند روز پس از آتش‌سوزی کلیسای معروف نتردام پاریس، دکتر رامین جهانبگلو، استاد علوم سیاسی و مدیر مرکز صلح گاندی، در دانشگاه جیندال در هند، یاداشتی در روزنامه سایت رسانه The Hindu در باره نقش و تأثیر تاریخی کلیسای نتردام بعنوان یکی از مهم‌ترین میراث‌های تاریخی و فرهنگی جهان نوشته است.

با اینکه در زمان جهانی شدن تاریخ قرار داریم، فقط پس از نابودی و تخریب میراث تاریخی در بلایای طبیعی و جنگ‌ها است که متوجه می شویم، خاطره‌های تاریخی ما چقدر شکننده است. آتش‌سوزی بزرگی که بخش عمده‌ای از سقف کلیسا نتردام پاریس را در هفته‌های گذشته از بین برد، یاد‌آوری ترسناکی بود از اینکه چند قرن میراث، ممکن است در چند دقیقه از بین برود. البته مردم فرانسه‌ با حمایت اکثر ثروتمندان اروپا، آمریکا و دیگران می‌توانند بنای این ساختمان را از نو بسازند و این کار با جمع‌آوری پول و قرن‌ها تجربه در صنعت امکان‌پذیر خواهد شد. اما بازسازی کلیسا نتردام پاریس لزوماً به این معنی نیست که روح اصلی و پیشین این کلیسا و قطعه سنگ‌هایی که تاریخ اجتماعی و جغرافیایی خود را بازگو می‌کردند را نیز بتوانیم بازسازی کنیم.

بی‌شک، برای مدت بیش از ۸۰۰ سال، کلیسای جامع نتردام پشتوانه اصلی تبدیل ابدی پاریس به عنوان «قلب جهان» بوده است.

گنجینه تاریخ

به عنوان یک نشانه قدرتمند معنوی در باور مسیحیت، گنجینه ارزشمندی در (کلیسای نتردام) وجود داشت، از جمله تاجی از خار که گفته می‌شود بر روی سر حضرت مسیح قرار داشته است. پس از آنکه ژاندارک در سال ۱۴۳۱ به دلیل ارتداد اعدام شد، در سال ۱۹۰۹ در این کلیسا تقدیس شد، و برای مدت بیش از سه قرن، نتردام به عنوان نمادی از تغییر سیاسی در فرانسه پا برجا ایستاد. در طول انقلاب فرانسه، گنجینه این کلیسا به تاراج رفت. با این‌حال، همانطور که در نقاشی مشهور ژاک لویی داوید مشاهده می‌شود، در سال ۱۸۰۴ ناپلئون بناپارت با تاج‌گذاری در نتردام خود را پادشاه فرانسه نامید. دیگر مراسم مشهور سیاسی در قرن‌های بیست و بیست و یک در فرانسه، مانند آزادی پاریس از اشغال نازی‌ها در سال ۱۹۴۴، وداع با شارل دوگل در ۱۹۷۰، و مراسم یادبود برای فرانسوا میتران در سال ۱۹۹۶، در کلیسای جامع نتردام انجام شده‌اند.

اما آخرین و نه کم اهمیت‌ترین نشانه نتردام این است که برای تقریباً ۹۰۰ سال، در مرکز ادبیات فرانسه و جهان قرار داشته است. همه ما گوژ‌ پشت نتردام ویکتور هوگو (۱۸۳۱) را که از نتردام به عنوان مرکز توطئه استفاده می‌کرد به یاد داریم. اشاره‌های چند‌باره هوگو به معماری کلیسای نتردام حیرت‌آور و نفس‌گیر است.

شگفت آنکه، هوگو آتش‌سوزی و شعله‌های آتش را در کلیسا توصیف می‌کند (وقتی کازیمودو برای حفظ جان اسمرالدا، از آتش و سنگ برای حمله به تراند استفاده می‌کند): «تمام چشم‌ها به سوی بام کلیسا دوخته شد. آنچه می‌دیدند عجیب بود. در نوک بالاترین نقطه کلیسا، بالاتر از پنجره سرخ مرکزی، شعله‌ بزرگی از آتش و دود از میان دو مناره کلیسا با گردبادی از جرقه‌های گسترده و نامنظم و ترسناک زبانه می‌کشد.»

حتی برای آنهایی که مذهبی نیستند، و هنوز به کلیسا به عنوان یک خانه معنوی و یادبودی از شکوفایی آفرینش انسان اعتقاد دارند، آتش هولناکی که این بنای گوتیک را ویران می‌کرد، لحظه‌ای از تراژدی و اندوه بوده است. زمان، ممکن است همانگونه که هوگو در داستان خود نوشته است، نتردام را در خود بلعیده باشد، اما انسان همیشه دشمن میراث خود بوده است.

روح آزادی

در حقیقت آنچه برای هوگو، به مانند دیگر نویسندگان و روشنفکران هم‌ دوره خود اهمیت داشت، روح آزادی بود که نتردام نماد آن بود. همانگونه که آشکارا گفته است« در این زمانه، برای افکار نوشته شده بر سنگ، امتیازی هست که کاملاً با آزادی مطبوعات کنونی  قابل مقایسه است. و این آزادی معماری است.» هوگو راست می‌گوید. برای درک روح نتردام، و همینطور پاریس، باید مثل یک ولگرد آزاد بود. باید اجازه داد به محض دیدن سنگی ارزشمند که پس از ویرانه‌های فاجعه باقی مانده است، نگاه‌ در بازی نور جذب شود.

بدون سنگ‌های نتردام، این گستره زیبا‌شناسی، هرگز نمی‌توانستیم مسوؤلیت‌هایمان را در جهان انجام دهیم. در این سده اگر می‌خواهیم، حتی به قیمت زندگی در یک دنیای پر از هرج و مرج در خانه باشیم، باید سعی کنیم با گذشته شکننده خود گفتگو کنیم. ما نیاز داریم تا حواس خود را آموزش دهیم و به حافظه تاریخی و میراث فرهنگی خود که مظهر آن است نگاه متفاوتی داشته باشیم.

برای قرن‌ها، انسان شاهد نابودی حافظه تاریخی خود بوده است، و هر بار در جدیدی برای همیشه به روی سرنوشت مشترک ما بسته شده است. همه بر این باور هستیم که این اتفاق دیگر نباید هرگز تکرار شود. اما اتفاق می‌افتد، و هیچیک از ما نمی‌توانیم با این موضوع کنار بیاییم.

با این‌حال، با چنین چشم‌اندازی از غم و اندوه، که خود را در شکنندگی تاریخ انسانیت نشان می‌دهد، یک افق و دورنمای معنوی وجود دارد که عشق به انسانیت را بیان می‌کند. بنابراین، میراث تاریخی، نوعی لذت توصیف گذشته را، به‌رغم اندوه تخریب تاریخی آن، ابراز می‌کند. این لذت در شاهد گذشته بودن است، که در چهارچوب حافظه تاریخی ما به آگاهی منجر خواهد شد. این آگاهی قوی‌ترین دلیل برای موفقیت همزیستی آرام میان گذشته و زمان حال را به وجود می‌آورد. آنهایی که نمی‌توانند این را ببینند، فراموش می‌کنند که روزی دعا می‌کردند لوله‌های ارگ نتردام پاریس مجدداً از مکان مقدس شنیده شود.

آگهی در پرژن میرور، آگاهی‌ست

info@persianmirror.ca

+1 (416) 840-4940

مصادره و فروش اموال ایران در کانادا به نفع قربانیان تروریسم

مصادره و فروش اموال ایران در کانادا به نفع قربانیان تروریسم

دو ملک متعلق به دولت ایران که در کانادا مصادره شده بود و ده‌ها میلیون دلار ارزش داشت، به فروش رفته و درآمد حاصل از آن به قربانیان گروه‌های تروریستی که توسط رژیم جمهوری اسلامی ایران حمایت می‌شده‌‌اند، پرداخت می‌شود.

مداحان و نقش آنها در جمهوری اسلامی ایران

مداحان و نقش آنها در جمهوری اسلامی ایران

اخیراً بحث دستگیری چند مداح در ایران به جرم جاسوسی برای دولت‌های خارجی به ویژه اسرائیل، مجدداً در محافل خبری مطرح شده است. دکتر مسعود نقره‌کار، نویسنده و پژوهشگر ایرانی در ماه نوامبر ۲۰۱۶، در جلسه بحث و گفتگوی آزاد در کانون کتاب تورنتو درباره کتاب خود به نام «زنگی‌های...

ما و جهان محتضر

ما و جهان محتضر

فريده جلايى فر - روانشناس و منتقد اجتماعى   جهان امروز در حال احتضار بسر مى‌برد وما هم نا دانسته با اين احتضار همراهيم.مذهب‌گرايى به اشكال مختلف در آمده و ما از تشخيص آن ناتوانیم. مذهب لزوماً اديان سنتى شناخته شده نيست. هر تفكرى كه بنا را بر صحت و عقلانيت مطلق خود...

عامل تصادف مرگبار ریچموندهیل در شمال تورنتو که بود؟

عامل تصادف مرگبار ریچموندهیل در شمال تورنتو که بود؟

در یک حادثه رانندگی کم‌سابقه در شهر ریچموند هیل در شمال تورنتو ۴ اتومبیل با هم تصادف کردند یک تن کشته و ۴ تن مجروح شدند.درپی این حادثه پلیس منطقه یورک روز دوشنبه با انتشار اطلاعیه‌ای جوانی ۱۹ ساله بنام فریدون حیاتی بهاری، راننده یک اتومبیل مرسدس بنز را عامل تصادف و...

کلاهبرداری در جامعه ایرانی- کانادایی

کلاهبرداری در جامعه ایرانی- کانادایی

یک مرد ایرانی ساکن شهر ریچموند هیل در شمال تورنتو پس از اینکه به عمد و با قصد قبلی مبلغ ۸۰ هزار دلار کانادا از دو نفر دیگر کلاهبرداری کرد، با اتهام تقلب و کلاهبرداری مواجه شده است. بنا بر اعلام پلیس منطقه یورک، احتمال دارد افراد دیگری از جامعه ایرانیان کانادا نیز هدف...

دیپورت دانشجوی هاروارد از آمریکا

دیپورت دانشجوی هاروارد از آمریکا

 در حالی که اغلب دانشجویان سال اول دانشگاه هاروارد در روز سه‌شنبه در حال استقرار در خوابگاه خود بودند، اسماعیل اجاوی، دانشجوی ۱۷ ساله فلسطینی مقیم لبنان، در حال بحث و جدل با ماموران اداره مهاجرت آمریکا بود تا به او اجازه دهند برای تحصیل در دانشگاه هاروارد وارد آمریکا...

پیش‌گیری از آزار جنسی با شناخت بدن توسط کودکان

پیش‌گیری از آزار جنسی با شناخت بدن توسط کودکان

مازیار شیبانی‌فربخش اولاز سال‌های نخست دهه هشتاد میلادی با گسترش بیماری‌هایی که به خاطر ناآگاهی در مسایل جنسی در دنیا شیوع پیدا کرده بود و با توجه به اینکه کودکان و نوجوانان در بسیاری از کشورهای جهان از سال‌های نخست نوجوانی قربانی مسایل جنسی شده بودند، کارشناسان تصمیم...

یکی از کهنسال‌ترین مهاجران ایرانی-کانادایی در ۱۱۳ سالگی درگذشت

یکی از کهنسال‌ترین مهاجران ایرانی-کانادایی در ۱۱۳ سالگی درگذشت

محمد تاج‌دولتی انسان‌هایی که در جهان زندگی پس از صد سالگی را تجربه می‌کنند، کم شمارند. در این میان مردانی که از مرز صد سالگی عبور می‌کنند کم شمارترند. تعداد ایرانیانی که یک قرن زندگی را پشت‌سر می‌گذارند از میانگین کهنسالان صد سال به بالا در جهان کم‌تر است. و طبعا در...

دستگیری نسرین قهرمانی ۴۸ ساله و شایان بابایی ۱۹ ساله به اتهام حمل اسلحه گرم و کوکایین

دستگیری نسرین قهرمانی ۴۸ ساله و شایان بابایی ۱۹ ساله به اتهام حمل اسلحه گرم و کوکایین

پلیس منطقه یورک، در شمال تورنتو، نسرین قهرمانی ۴۸ ساله و شایان قره‌بابایی، ۱۹ ساله را به اتهام در اختیار داشتن سلاح گرم دستگیر کرده است.روز یکشنبه ۲۵ آگوست ۲۰۱۹، کمی پس از نیمه شب، پلیس منطقه یورک پس از دریافت گزارشی مبنی بر شنیدن صدای شلیک اسلحه در خیابان Maffery...

رامبد جوان؛ نماد ملی یا بازیگر حاکمیت

رامبد جوان؛ نماد ملی یا بازیگر حاکمیت

مازیار شیبانی‌فرزمانی که رامبد جوان نزدیک به زایمان همسرش به مونترال کانادا آمد، باعث به وجود آمدن واکنش‌های زیادی شد. جوان که طی‌این مدت سکوت کرده و نسبت به‌این مطالب واکنش خاصی نشان نداده بود، به تازگی با ارسال یک توییت با تمجید از همه آنهایی که درباره اتفاقات اخیر...

Share This