به بهانه نمایش فیلم آواز خدا

by | Dec 9, 2018

دکتر ابوالفضل اقوامی

سال‌ها است نوای آسمانی تنبور تنم را لرزانده و آتش به جانم ریخته، بی آن که بدانم علتش چیست؟ چه در سال های اقامت در کرمانشاه در کودکی و سفر به شهرستان‌های مختلف آن نواحی، چه سال‌هایی که بنا به الزام شغل و زندگی، در شهرهای مختلف استان خراسان، گشته و زندگی کرده ام، در همه این سال‌ها، هیچ گاه علت تأثیر رمز آلود این ساز، علیرغم سادگی بیش از حدش بر من مکشوف نگردیده بود.

توفیق یارم شد و در تاریخ پنجم دسامبر ۲۰۱۸ (۱۵ آذر ۱۳۹۷) در اولین نمایش عمومی فیلم مستند “آواز خدا”، اثر هنرمند ارزنده عارف محمدی، در تورنتو حضور یافتم.

فیلم خوش ساخت و ارزشمندی که روایتگر داستان سفر او است به مهد “تنبور”، کردستان، البته با نیّت تهیه گزارش از کهنسال‌ترین تنبورنواز و در عین حال مرشد معنویِ یکی از آیین‌های عرفانی کهن ایران (یارسان)، سید قدمیار، که شور بختانه اندکی پیش از سفر روایتگر، به رحمت خدا می‌رود.

این سفر بهانه‌ای می‌شود تا تاریخچه چند هزار ساله تنبور و نیز آیین یارسان توسط دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی‌دان، شکافته و بررسی شود.

فیلم‌برداری، تدوین، دکوپاژ و بطور کلی همه عوامل فیلم در تراز جهانی و حاصل سال‌ها مرارت و تجربه فیلمساز به طور اخص و سایر همکارانش بطور اعم می باشد.

موسیقی که موضوع اصلی فیلم است و نیازمند دقت و وسواس زیاد، بسیار هنرمندانه بکار گرفته شده بود، بخصوص موسیقی کردستان که بسیار غنی است و به اندازه خودِ تنبور قدمت و ظرافت دارد. در حالی که بعلت حساسیت مطلب، می توانست مهم‌ترین نقطه آسیب فیلم باشد، برعکس نقطه قوت فیلم گردیده است.

انتخاب و توصیف الحان مختلف آوازها و مقام های موسیقی نواحی کردستان، آن هم به صورت مستند و علمی بسیار خوب انجام شده و با اینکه در بخش اجرای موسیقی در فضای باز، صدابرداری سر صحنه انجام نشده، ولی صدا و تصویر کاملا هنرمندانه سینک و منطبق شده اند.

البته به نظر من صحنه نواختن تنبور بر بالای صخره و سنگ به همراه رقصِ سماع، اگرچه نمادین و بسیار زیبا است و‌ استفاده از تکنولوژی های جدیدِ فیلم برداری با پهپاد آن را بسیار زیبا کرده، اما تا حدی روایت طبیعی و مستند گونه فیلم را آسیب زده است. ضمن اینکه اصولا این گونه رقصِ سماع، مخصوص قونیه و دراویش آن جا است و در کردستان آن چنان رایج نیست. صحنه های زیبا و هزار رنگ تنبور نوازیِ دسته جمعی یارسانی ها به اندازه کافی واقعی و تأثیر گذار بودند.

تحقیقات کامل و جامع در مورد تنبور و آیین عرفانی “یارسان” که از زبان دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی دان شنیده می شود، به حق مهم‌ترین نقطه قوت فیلم و  پاسخ بسیاری از ناگفته ها در مورد این ساز عرفانی و باستانی است.

تنبور در سفر دور و دراز چند هزار ساله اش به همه جا سفر کرده و در مناطق مختلف اسامی مختلف یافته است. منجمله در خراسان دو تار نام گرفته و نوازندگان ابتدایی و اصلی اش ساکنان کُرمانْجِ شمال خراسان (ایلی از کردهای ایران که در همه جای ایران پراکنده شده و به زبان خاص کُرمانجی سخن می‌گویند) بوده‌اند.

بزرگانی از خطه خراسان که من می‌شناسم، عثمان حق پرست و غلامعلی پور عطایی از جنوب خراسان و حاج قربان سلیمانی و حسین یگانه و فرزندش محمد یگانه از نوازندگان بنام شمال خراسان هستند.

نقطه قوت دیگر فیلم تنبور نوازی و آواز خوانی همزمان خانم دنیا کمالی بود که تأثیر شدیدی بر مخاطب می گذاشت و در حالی که آواز خواندن زنان در شرایط فعلی ایران، تابو و ممنوع است، انتخاب ایشان به عنوان نوازنده و خواننده بسیار انتخاب هوشمندانه ای بود.

دنیا ترانه بسیار زیبایی می‌خواند و در پایان فیلم هم پیامِ خود، مردم سلحشور کرد و فیلمساز را یکجا به مخاطبین می دهد که:

“به امید روزی که هرکس به جای اسلحه، سازی در دست بگیرد.”

رمز و راز تاثیر تنبور بر روح و جان ما نیز همین است که تنبور، حافظه تاریخی چند هزار ساله قوم و نژاد ما است، حافظه‌ای که شاهد همه پیروزی‌ها، شکست‌ها، فراز و فرودها و غم و شادیِ تمدن کهنسال ایرانی بوده و در وجود نماینده خلفِ قوم ما، یعنی مردم سلحشور کردستان و در قامت تکیده سازی که به ظاهر چوبی و پوستی و سیمی خشک است، متبلور شده است.

خشک سیمی خشک چوبی خشک پوست

از کجا می‌آید این آوای دوست؟

بانگ گردش‌های چرخ است اینکه خلق،

می نوازندش به تنبور و به حلق.

جنگ روسیه علیه اوکراین، گفتگو با علی احساسی

بیش از سه ماه از آغاز جنگ روسیه علیه کشور اوکراین می‌گذرد و هیچ نشانه جدی مبنی بر توقف و یا پایان این جنگ مشاهده نمی‌شود.

تیم ملی فوتبال کانادا به جای ایران با پاناما بازی خواهد کرد

تیم ملی فوتبال کانادا روز ۵ ژوئن ۲۰۲۲ با تیم ملی فوتبال پاناما در شهر ونکوور بازی دوستانه خواهد کرد.

کانادا روز خاکسپاری الیزابت دوم را عزای ملی اعلام کرد

جاستین ترودو، نخست وزیر کانادا، روز دوشنبه ۱۹ سپتامبر، روز خاکسپاری ملکه بریتانیا را روز عزای ملی و تعطیل عمومی ادارات دولتی اعلام کرد.

رئیس جمهور فرانسه خیزش سراسری مردم ایران را «انقلاب» خواند

امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه، روز جمعه ۲۰ آبان، پس از دیدار با مسیح علینژاد و سه تن دیگر از کنشگران حقوق بشر زن ایرانی در کاخ الیزه، در یک سخنرانی در نشست صلح پاریس، خیزش سراسری مردم ایران را «انقلاب» خواند.

وضعیت کنونی اپیدمی کرونا و آینده نامشخص

دو سال پس از آغاز اپیدمی بیسابقه کرونا در جهان وضعیت کنونی و چشم‌انداز آینده چیست؟

دکتر امیر حیدریان رفع اتهام شد

دادگاه انتاریو کلیه اتهامات دکتر امیر حیدریان، دندانپزشک ایرانی کانادایی را بی اساس دانست و با صدور حکمی او را بی‌گناه اعلام کرد.

دور پنجم تحریم‌های کانادا علیه جمهوری اسلامی

دور پنجم تحریم‌های کانادا علیه جمهوری اسلامی

افراد حقیقی تحریم شده، یحیی رحیم صفوی فرمانده اسبق سپاه پاسداران و مشاور علی خامنه‌ای در امور تسلیحاتی، حجت‌الله قریشی مسئول تأمین و تحقیقات وزارت دفاع جمهوری اسلامی، سرتیپ علی آزادی فرمانده نیروی انتظامی استان کردستان، سعید آقاجانی فرمانده واحد پهپادی سپاه پاسداران و دو نفر دیگر هستند که نامشان اعلام نشده است.

راهپیمایی و تظاهرات ایرانیان بزرگشهر تورنتو

راهپیمایی و تظاهرات ایرانیان بزرگشهر تورنتو

بیش از ۳۰ هزار تن از ایرانیان بزرگشهر تورنتو، روز شنبه ۱۹ نوامبر، در هوایی سرد و برفی، به دعوت انجمن خانواده‌های قربانیان فاجعه سرنگونی پرواز پی‌اس ۷۵۲ در یک راهپیمایی و تظاهرات بزرگ شرکت کردند.

تظاهرات مشترک ایرانیان و اوکراینی‌ها در شمال تورنتو

تظاهرات مشترک ایرانیان و اوکراینی‌ها در شمال تورنتو

روز شنبه ۱۲ نوامبر ۲۰۲۲، حدود ۵ هزارتن از اعضای جامعه ایرانیان و کامیونیتی اوکراینی‌های بزرگشهر تورنتو یک راهپیمایی و گردهمایی مشترک برای حمایت از خیزش انقلابی مردم ایران و محکوم کردن تجاوز روسیه به کشور اوکراین برگزار کردند.

به خبرنامه پرژن میرور بپیوندید

Join our mailing list to receive the latest news and updates

You have Successfully Subscribed!

Share This

Share This

Share this post with your friends!