به بهانه نمایش فیلم آواز خدا

by | Dec 9, 2018

دکتر ابوالفضل اقوامی

سال‌ها است نوای آسمانی تنبور تنم را لرزانده و آتش به جانم ریخته، بی آن که بدانم علتش چیست؟ چه در سال های اقامت در کرمانشاه در کودکی و سفر به شهرستان‌های مختلف آن نواحی، چه سال‌هایی که بنا به الزام شغل و زندگی، در شهرهای مختلف استان خراسان، گشته و زندگی کرده ام، در همه این سال‌ها، هیچ گاه علت تأثیر رمز آلود این ساز، علیرغم سادگی بیش از حدش بر من مکشوف نگردیده بود.

توفیق یارم شد و در تاریخ پنجم دسامبر ۲۰۱۸ (۱۵ آذر ۱۳۹۷) در اولین نمایش عمومی فیلم مستند “آواز خدا”، اثر هنرمند ارزنده عارف محمدی، در تورنتو حضور یافتم.

فیلم خوش ساخت و ارزشمندی که روایتگر داستان سفر او است به مهد “تنبور”، کردستان، البته با نیّت تهیه گزارش از کهنسال‌ترین تنبورنواز و در عین حال مرشد معنویِ یکی از آیین‌های عرفانی کهن ایران (یارسان)، سید قدمیار، که شور بختانه اندکی پیش از سفر روایتگر، به رحمت خدا می‌رود.

این سفر بهانه‌ای می‌شود تا تاریخچه چند هزار ساله تنبور و نیز آیین یارسان توسط دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی‌دان، شکافته و بررسی شود.

فیلم‌برداری، تدوین، دکوپاژ و بطور کلی همه عوامل فیلم در تراز جهانی و حاصل سال‌ها مرارت و تجربه فیلمساز به طور اخص و سایر همکارانش بطور اعم می باشد.

موسیقی که موضوع اصلی فیلم است و نیازمند دقت و وسواس زیاد، بسیار هنرمندانه بکار گرفته شده بود، بخصوص موسیقی کردستان که بسیار غنی است و به اندازه خودِ تنبور قدمت و ظرافت دارد. در حالی که بعلت حساسیت مطلب، می توانست مهم‌ترین نقطه آسیب فیلم باشد، برعکس نقطه قوت فیلم گردیده است.

انتخاب و توصیف الحان مختلف آوازها و مقام های موسیقی نواحی کردستان، آن هم به صورت مستند و علمی بسیار خوب انجام شده و با اینکه در بخش اجرای موسیقی در فضای باز، صدابرداری سر صحنه انجام نشده، ولی صدا و تصویر کاملا هنرمندانه سینک و منطبق شده اند.

البته به نظر من صحنه نواختن تنبور بر بالای صخره و سنگ به همراه رقصِ سماع، اگرچه نمادین و بسیار زیبا است و‌ استفاده از تکنولوژی های جدیدِ فیلم برداری با پهپاد آن را بسیار زیبا کرده، اما تا حدی روایت طبیعی و مستند گونه فیلم را آسیب زده است. ضمن اینکه اصولا این گونه رقصِ سماع، مخصوص قونیه و دراویش آن جا است و در کردستان آن چنان رایج نیست. صحنه های زیبا و هزار رنگ تنبور نوازیِ دسته جمعی یارسانی ها به اندازه کافی واقعی و تأثیر گذار بودند.

تحقیقات کامل و جامع در مورد تنبور و آیین عرفانی “یارسان” که از زبان دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی دان شنیده می شود، به حق مهم‌ترین نقطه قوت فیلم و  پاسخ بسیاری از ناگفته ها در مورد این ساز عرفانی و باستانی است.

تنبور در سفر دور و دراز چند هزار ساله اش به همه جا سفر کرده و در مناطق مختلف اسامی مختلف یافته است. منجمله در خراسان دو تار نام گرفته و نوازندگان ابتدایی و اصلی اش ساکنان کُرمانْجِ شمال خراسان (ایلی از کردهای ایران که در همه جای ایران پراکنده شده و به زبان خاص کُرمانجی سخن می‌گویند) بوده‌اند.

بزرگانی از خطه خراسان که من می‌شناسم، عثمان حق پرست و غلامعلی پور عطایی از جنوب خراسان و حاج قربان سلیمانی و حسین یگانه و فرزندش محمد یگانه از نوازندگان بنام شمال خراسان هستند.

نقطه قوت دیگر فیلم تنبور نوازی و آواز خوانی همزمان خانم دنیا کمالی بود که تأثیر شدیدی بر مخاطب می گذاشت و در حالی که آواز خواندن زنان در شرایط فعلی ایران، تابو و ممنوع است، انتخاب ایشان به عنوان نوازنده و خواننده بسیار انتخاب هوشمندانه ای بود.

دنیا ترانه بسیار زیبایی می‌خواند و در پایان فیلم هم پیامِ خود، مردم سلحشور کرد و فیلمساز را یکجا به مخاطبین می دهد که:

“به امید روزی که هرکس به جای اسلحه، سازی در دست بگیرد.”

رمز و راز تاثیر تنبور بر روح و جان ما نیز همین است که تنبور، حافظه تاریخی چند هزار ساله قوم و نژاد ما است، حافظه‌ای که شاهد همه پیروزی‌ها، شکست‌ها، فراز و فرودها و غم و شادیِ تمدن کهنسال ایرانی بوده و در وجود نماینده خلفِ قوم ما، یعنی مردم سلحشور کردستان و در قامت تکیده سازی که به ظاهر چوبی و پوستی و سیمی خشک است، متبلور شده است.

خشک سیمی خشک چوبی خشک پوست

از کجا می‌آید این آوای دوست؟

بانگ گردش‌های چرخ است اینکه خلق،

می نوازندش به تنبور و به حلق.

زاد روز ری‌یرا اسماعیلیون

زاد روز ری‌یرا اسماعیلیون

ری‌یرا اسماعیلیون، تنها فرزند #حامد_اسماعیلیون ، اگر قربانی جنایت سرنگونی پرواز پی‌اس ۷۵۲ نشده بود، حالا ۱۴ ساله می‌شد.

دولت آلمان هزینه حمل و نقل عمومی را کاهش داد

دولت آلمان برای کاهش هزینه حمل و نقل عمومی و کاستن از هزینه‌های زندگی مردم این کشور و حتی گردشگرانی که از این کشور دیدار می‌کنند، اقدام به صدور بلیط حمل و نقل عمومی یکماهه با قیمت ۹ یورو کرده است.

رسانه‌های کانادایی و موج اعتراضات مردم ایران

جاستین ترودو نخست وزیر کانادا در توییتر حمایت خود از اعتراضات مردم ایران علیه رژیم جمهوری اسلامی را اعلام کرد.

ضرورت توجه بیشتر به شهروندان ایرانی-کانادایی

چند روز پیش یکی از شهروندان ارشد ایرانی-کانادایی، زنده یاد شاهرخ جوادی، بار سفر همیشگی بست و رفت. مانند بسیاری دیگر که به دلیل کهولت سن یا بیماری دفتر عمرشان دور از سرزمین مادری بسته می شود.
زنده یاد شاهرخ جوادی از معدود انسان‌هایی بود که در این سه دهه زندگی و کار در بطن جامعه ایرانی-کانادایی بزرگشهر تورنتو می‌شناختم

تظاهرات مشترک ایرانیان و اوکراینی‌ها در شمال تورنتو

روز شنبه ۱۲ نوامبر ۲۰۲۲، حدود ۵ هزارتن از اعضای جامعه ایرانیان و کامیونیتی اوکراینی‌های بزرگشهر تورنتو یک راهپیمایی و گردهمایی مشترک برای حمایت از خیزش انقلابی مردم ایران و محکوم کردن تجاوز روسیه به کشور اوکراین برگزار کردند.

اهدای جایزه صلح نوبل به نرگس محمدی

در تاریخ ۱۲۲ ساله اهدای جوایز نوبل، این نخستین بار است که یک برنده جایزه نوبل صلح به دلیل زنداني بودن نتوانسته است جایزه خود را شخصا دریافت کند.

کاوه مدنی رئیس دانشگاه محیط زیست سازمان ملل شد

دکتر کاوه مدنی دانشمند برجسته و نام آشنای بین‌المللی در زمینه محیط زیست، کار خود، بعنوان رئیس دانشگاه سازمان ملل برای آب، محیط زیست و بهداشت را آغاز کرد.

سه زن ایرانی در لیست ۱۰۰ زن قدرتمند کانادا

در لیست سال ۲۰۲۳ زنان قدرتمند کانادا ۱۰۰ زن قرار دارند که ۳ تن از آنان زنان ایرانی-کانادایی هستند.

پایان یک دوران و آغاز کدام دوران؟

تما م آرزوها و آمال دموكراسى، حقوق بشر و كرامت انسانى آرام آرام از صحنه جهان زدوده مي‌شود! 
ما را چه مي‌شود؟ انسان قرن ٢١ را چه مي‌شود؟ 

هشتمین نمایشگاه کتاب بدون سانسور در تورنتو

هشتمین نمایشگاه کتاب بدون سانسور در تورنتو

از هشت سال پیش همزمان با نمایشگاه سالانه کتاب در تهران، به کوشش گروهی از ناشران ایرانی مهاجر و پناهنده، «نمایشگاه کتاب بدون سانسور» در برخی از شهرهای ایرانی نشین در اروپا و آمریکا و کانادا برگزار می‌شود.

روز جهانی آزادی مطبوعات

روز جهانی آزادی مطبوعات

به گزارش سازمان خبرنگاران بدون مرز، خاورمیانه همچنان یکی از خطرناکترین مناطق برای روزنامه‌نگاران است.
در بین ۱۸۰ کشوری که گزارشگران بدون مرز آن‌ها را از نظر توانایی روزنامه‌نگاران در کار و گزارش آزاد و مستقل رده‌بندی کرده است ایران در رتبه ۱۷۶ قرار دارد.

همبستگی ملی و تمامیت ارضی

همبستگی ملی و تمامیت ارضی

دکتر عطا هودشتیان، استاد دانشگاه و تحلیلگر سیاسی، در مراسم جشن زادروز زنده یادان #شهریار_محمدی و #امیر_جواد_اسعد_زاده ، دوتن از قربانیان سرکوب‌های خونین خیزش #زن_زندگی_آزادی ، سخنانی در باره همبستگی ملی و تمامیت ارضی ایراد کرد.

چرا کمک‌های بشردوستانه به غزه نرسید؟

چرا کمک‌های بشردوستانه به غزه نرسید؟

سازمان Freedom Flotilla Coalition، یک سازمان کمک رسانی بشر دوستانه به مردم ساکن نوار غزه است که از سال ۲۰۰۷ میلادی تاکنون با جمع‌آوری کمک‌های مالی در کشورهای مختلف به مردم غزه یاری می‌رساند.

به خبرنامه پرژن میرور بپیوندید

Join our mailing list to receive the latest news and updates

You have Successfully Subscribed!

Share This

Share This

Share this post with your friends!