به بهانه نمایش فیلم آواز خدا

by | Dec 9, 2018

دکتر ابوالفضل اقوامی

سال‌ها است نوای آسمانی تنبور تنم را لرزانده و آتش به جانم ریخته، بی آن که بدانم علتش چیست؟ چه در سال های اقامت در کرمانشاه در کودکی و سفر به شهرستان‌های مختلف آن نواحی، چه سال‌هایی که بنا به الزام شغل و زندگی، در شهرهای مختلف استان خراسان، گشته و زندگی کرده ام، در همه این سال‌ها، هیچ گاه علت تأثیر رمز آلود این ساز، علیرغم سادگی بیش از حدش بر من مکشوف نگردیده بود.

توفیق یارم شد و در تاریخ پنجم دسامبر ۲۰۱۸ (۱۵ آذر ۱۳۹۷) در اولین نمایش عمومی فیلم مستند “آواز خدا”، اثر هنرمند ارزنده عارف محمدی، در تورنتو حضور یافتم.

فیلم خوش ساخت و ارزشمندی که روایتگر داستان سفر او است به مهد “تنبور”، کردستان، البته با نیّت تهیه گزارش از کهنسال‌ترین تنبورنواز و در عین حال مرشد معنویِ یکی از آیین‌های عرفانی کهن ایران (یارسان)، سید قدمیار، که شور بختانه اندکی پیش از سفر روایتگر، به رحمت خدا می‌رود.

این سفر بهانه‌ای می‌شود تا تاریخچه چند هزار ساله تنبور و نیز آیین یارسان توسط دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی‌دان، شکافته و بررسی شود.

فیلم‌برداری، تدوین، دکوپاژ و بطور کلی همه عوامل فیلم در تراز جهانی و حاصل سال‌ها مرارت و تجربه فیلمساز به طور اخص و سایر همکارانش بطور اعم می باشد.

موسیقی که موضوع اصلی فیلم است و نیازمند دقت و وسواس زیاد، بسیار هنرمندانه بکار گرفته شده بود، بخصوص موسیقی کردستان که بسیار غنی است و به اندازه خودِ تنبور قدمت و ظرافت دارد. در حالی که بعلت حساسیت مطلب، می توانست مهم‌ترین نقطه آسیب فیلم باشد، برعکس نقطه قوت فیلم گردیده است.

انتخاب و توصیف الحان مختلف آوازها و مقام های موسیقی نواحی کردستان، آن هم به صورت مستند و علمی بسیار خوب انجام شده و با اینکه در بخش اجرای موسیقی در فضای باز، صدابرداری سر صحنه انجام نشده، ولی صدا و تصویر کاملا هنرمندانه سینک و منطبق شده اند.

البته به نظر من صحنه نواختن تنبور بر بالای صخره و سنگ به همراه رقصِ سماع، اگرچه نمادین و بسیار زیبا است و‌ استفاده از تکنولوژی های جدیدِ فیلم برداری با پهپاد آن را بسیار زیبا کرده، اما تا حدی روایت طبیعی و مستند گونه فیلم را آسیب زده است. ضمن اینکه اصولا این گونه رقصِ سماع، مخصوص قونیه و دراویش آن جا است و در کردستان آن چنان رایج نیست. صحنه های زیبا و هزار رنگ تنبور نوازیِ دسته جمعی یارسانی ها به اندازه کافی واقعی و تأثیر گذار بودند.

تحقیقات کامل و جامع در مورد تنبور و آیین عرفانی “یارسان” که از زبان دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی دان شنیده می شود، به حق مهم‌ترین نقطه قوت فیلم و  پاسخ بسیاری از ناگفته ها در مورد این ساز عرفانی و باستانی است.

تنبور در سفر دور و دراز چند هزار ساله اش به همه جا سفر کرده و در مناطق مختلف اسامی مختلف یافته است. منجمله در خراسان دو تار نام گرفته و نوازندگان ابتدایی و اصلی اش ساکنان کُرمانْجِ شمال خراسان (ایلی از کردهای ایران که در همه جای ایران پراکنده شده و به زبان خاص کُرمانجی سخن می‌گویند) بوده‌اند.

بزرگانی از خطه خراسان که من می‌شناسم، عثمان حق پرست و غلامعلی پور عطایی از جنوب خراسان و حاج قربان سلیمانی و حسین یگانه و فرزندش محمد یگانه از نوازندگان بنام شمال خراسان هستند.

نقطه قوت دیگر فیلم تنبور نوازی و آواز خوانی همزمان خانم دنیا کمالی بود که تأثیر شدیدی بر مخاطب می گذاشت و در حالی که آواز خواندن زنان در شرایط فعلی ایران، تابو و ممنوع است، انتخاب ایشان به عنوان نوازنده و خواننده بسیار انتخاب هوشمندانه ای بود.

دنیا ترانه بسیار زیبایی می‌خواند و در پایان فیلم هم پیامِ خود، مردم سلحشور کرد و فیلمساز را یکجا به مخاطبین می دهد که:

“به امید روزی که هرکس به جای اسلحه، سازی در دست بگیرد.”

رمز و راز تاثیر تنبور بر روح و جان ما نیز همین است که تنبور، حافظه تاریخی چند هزار ساله قوم و نژاد ما است، حافظه‌ای که شاهد همه پیروزی‌ها، شکست‌ها، فراز و فرودها و غم و شادیِ تمدن کهنسال ایرانی بوده و در وجود نماینده خلفِ قوم ما، یعنی مردم سلحشور کردستان و در قامت تکیده سازی که به ظاهر چوبی و پوستی و سیمی خشک است، متبلور شده است.

خشک سیمی خشک چوبی خشک پوست

از کجا می‌آید این آوای دوست؟

بانگ گردش‌های چرخ است اینکه خلق،

می نوازندش به تنبور و به حلق.

نمایشگاه کتاب بدون سانسور در کانادا

ششمین نمایشگاه کتاب بدون سانسور در تورنتو روزهای ۱۴ و ۱۵ ماه می ۲۰۲۲ در شهر تورنتو برگزار شد.

قانون منع خرید و فروش و استفاده از اسلحه در کانادا اجرا می‌شود

دولت لیبرال کانادا لایحه‌ای را به پارلمان ارائه کرده است که پس از تصویب، واردات، خرید، فروش و حمل سلاح‌های گرم را برای شهروندان ممنوع خواهد کرد.

خالق دایی‌جان ناپلئون در سن ۹۴ سالگی درگذشت

ایرج پزشک‌زاد، نویسنده برجسته ادبیات معاصر ایران و خالق رمان مشهور دایی‌جان ناپلئون، روز چهارشنبه، ۱۲ ژانویه ۲۰۲۲ در شهر لس‌آنجلس درگذشت.

وضعیت کنونی اپیدمی کرونا و آینده نامشخص

دو سال پس از آغاز اپیدمی بیسابقه کرونا در جهان وضعیت کنونی و چشم‌انداز آینده چیست؟

وکیل الناز حاج تعمیری پلیس را مورد انتقاد قرار داده است

وکیل الناز حاج تعمیری که در تاریخ ۱۲ ژانویه ۲۰۲۲ در شهر واساگا بیچ در ۱۴۵ کیلومتری شمال تورنتو توسط سه مرد با لباس مبدل پلیس ربوده شد، جدیت پلیس در حفظ امنیت الناز را مورد انتقاد قرار داده است.

معمای ربودن الناز حاج تعمیری در شمال تورنتو و مرگ مشکوک همسرش در ایران

آیا ربودن الناز حاج تعمیری، زن جوان ۳۷ ساله ساكن شهر بِری، در ۱۰۰ کیلومتری شمال تورنتو، با مرگ مشکوک همسرش، دکتر فرنام شاپوری فر، در سال ۱۳۹۶ در ایران مرتبط است؟

اتومبیل پیکان تاریخی، در جاده حقوق بشری پیش می‌رود

اتومبیل پیکان برای چند دهه معروفترین و عمومی ترین وسیله نقلیه برای چند نسل از ایرانیان بوده است. اگرچه تولید این وسیله نقلیه از چند سال پیش در ایران متوقف شده است، شاید هنوز هزاران دستگاه از این وسیله نقلیه مردمی در گوشه و کنار ایران مورد استفاده باشد.

جشنواره کولتورا، پیش‌درآمد فستیوال تابستانی تموز

کولتورا فستیوال، یک جشنواره موسیقی است که هر سال روزهای جمعه در تابستان با شرکت هنرمندانی از اقوام و ملیت‌های گوناگون ساکن کانادا، در میدان مل‌لستمن شهر تورنتو برگزار می‌شود.

برندگان جوایز فستیوال بین‌المللی فیلم در تورنتو

دومين دوره فستیوال بین‌المللی فیلم AGIFF روز یکشنبه سوم ژوئیه ۲۰۲۲ در تورنتو پایان یافت و جوایز برندگان بخش‌های مختلف اهداء شد.

محمد لیلو متهم اصلی ربودن الناز حاج تعمیری

محمد لیلو متهم اصلی ربودن الناز حاج تعمیری

با گذشت هفت ماه از ربوده شدن الناز حاج ‌تعمیری، سی و هفت ساله، هنوز از سرنوشت او خبری نیست. پلیس استان انتاریو پس از چند ماه تحقیقات جنایی، محمد لیلو دوست پسر سابق الناز را به ربودن و اقدام به قتل زن جوان ایرانی-کانادایی متهم کرده است

حمید نوری به حبس ابد محکوم شد

حمید نوری به حبس ابد محکوم شد

حمید نوری، دادیار سابق زندان گوهردشت در جریان اعدام‌های سال ۶۷، با رأی قضات دادگاه جنایی سوئد به حبس ابد محکوم شد.

به خبرنامه پرژن میرور بپیوندید

Join our mailing list to receive the latest news and updates

You have Successfully Subscribed!

Share This

Share This

Share this post with your friends!