پی‌آمدهای تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران از سوی کانادا چه خواهد بود؟

محمد تاج‌دولتی

اعلام رسمی قرار دادن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در لیست سازمان‌های تروریستی از سوی دولت کانادا، در روز چهارشنبه ۱۹ ژوئن، با استقبال بسیاری از فعالان و نهادهای سیاسی و حقوق بشری مخالف جمهوری اسلامی در کانادا و خارج از کانادا روبرو شده است. 

با اینحال مشخص نبودن جزئیات و چگونگی اجرای قوانین و مقررات مرتبط با این تصمیم دولت لیبرال جاستین ترودو، پرسش‌ها و نگرانی‌هایی نیز ایجاد کرده است.

موضوع قرار دادن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در لیست سازمان‌های تروریستی، از سال ۲۰۱۲ و درپی قطع روابط کامل دیپلماتیک میان جمهوری اسلامی و کانادا، بارها و بمناسبت‌های گوناگون طرح و مورد بحث بوده است. 

حرکت‌های اعتراضی دی‌ماه ۹۶ و آبان ۹۸ و بویژه فاجعه سرنگونی هواپیمای اوکراینی و کشته شدن ۱۷۶ انسان، از جمله ۱۳۷ شهروند کانادایی و مهاجر مقیم این کشور و سپس سرکوب خونین معترضان ایرانی، پس از قتل حکومتی مهسا-ژینا امینی، موضوع تروریستی نامیدن سپاه پاسداران از طرف دولت کانادا را مطرح و مورد بحث قرار داده است.  

با اینکه در سال ۲۰۱۸ طرح لایحه پیشنهادی در پارلمان کانادا مورد حمایت و تصویب همه نمایندگان احزاب مختلف سیاسی قرار گرفت و شخص جاستین ترودو، بعنوان نخست وزیر، نخستین کسی بود که از لایحه پیشنهادی دفاع کرد، و در بسیاری از گردهمایی‌های اعتراضی ایرانیان مخالف جمهوری اسلامی او و وزرای کابینه‌اش موافقت خود را با تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران ابراز کرده بودند، تا روز چهارشنبه ۱۹ ژوئن ۲۰۲۴ این تصمیم به تأخیر افتاد. 

حتی چند هفته پیش هم بار دیگر همه‌ی نمایندگان پارلمان با رأی قاطع موافقت خود را با تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران اعلام کردند، اما دولت کانادا به بهانه‌های گوناگون، از جمله پیچیده بودن عواقب و نحوه اجرای مقررات و قوانین مربوط به سازمان‌ها تروریستی، از اعلام رسمی آن خودداری می‌کرد.

یکی از مشکلات مربوط به عواقب تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران همیشه این بوده که با آن گروه از شهروندان و مهاجران کانادایی ایرانی تبار که خدمت سربازی اجباری خود را در سپاه پاسداران و نهادهای نظامی-امنیتی وابسته به سپاه انجام داده‌اند چگونه باید برخورد شود. 

تعداد قابل توجهی از شهروندان و مهاجران ایرانی تبار کانادایی و مقیم کانادا که خدمت سربازی اجباری خود را در سپاه پاسداران و نهادهای وابسته به سپاه انجام داده‌اند همیشه ابراز نگرانی کرده‌اند که در صورت تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران چه مشکلاتی برای آنان بوجود خواهد آمد؟ برخی از آنها حتا برای سفرهای شخصی و یا حرفه‌ای به آمریکا گرفتار محدودیت‌ها و ممنوعیت‌های ناشی از قوانین ضد تروریستی آمریکا شده‌اند. 

پرسش‌ها و نگرانی‌های این گروه از شهروندان و مهاجران ایرانی تبار تا زمان اعلام جزئیات ضوابط و مقررات مربوط به تصمیم تروریستی اعلام کردن سپاه پاسداران همچنان باقی خواهد بود.

از سوی دیگر استقبال و ابراز شادمانی بخش قابل توجهی از شهروندان و مهاجران کانادایی ایرانی تبار از اعلام خبر رسمی تروریستی نامیدن سپاه پاسداران می‌تواند پرسش‌هایی اساسی را نیز مطرح کند.

آیا تصمیم روز چهارشنبه دولت کانادا پی‌آمدهای قانونی برای شناسایی و تحت تعقیب قرار دادن افراد عضو سپاه و وابستگان آنها که نقش مستقیم در قتل‌ها، سرکوب‌ها و شکنجه و آزار معترضان ایرانی در داخل کشور داشته‌اند و هم اکنون در کانادا اقامت و از زندگی امن و مرفهی برخوردار هستند خواهد داشت یا تصمیمی است که فقط روی کاغذ خواهد ماند؟

گفته می‌شود بیش از ۷۰۰ تن از مقامات بالای جمهوری اسلامی و اعضای ارشد سپاه پاسداران و نهادهای امنیتی و افراد خانواده و وابستگان آنها در سال‌های اخیر با مبالغ هنگفتی پول به کانادا مهاجرت کرده‌اند. همچنین در چند مورد مشخص هواداران سپاه پاسداران در گردهمایی‌های اعتراضی ایرانیان در کانادا مستقیم و آشکار مخالفان رژیم را تهدید کرده‌اند. 

آیا تصمیم اخیر دولت کانادا و قوانین و مقررات مربوط به اعضا و وابستگان سازمان‌های تروریستی و نوع برخورد با آنها شامل این گروه از هواداران سپاه پاسداران هم خواهد شد؟

همچنین نباید فراموش کرد که تصمیم اخیر دولت کانادا که با تأخیر بسیار و پس از درخواست‌های مکرر و مستمر فعالان و نهادهای سیاسی و حقوق بشری ایرانی-کانادایی و خانواده‌های قربانیان هواپیمای اوکراینی و بسیاری از شهروندان عادی ایرانی-کانادایی رسماً اعلام شده، می‌تواند انگیزه‌هایی در صحنه سیاست داخلی کانادا هم داشته باشد.

انتخابات سراسری کانادا قرار است در سال ۲۰۲۵ برگزار شود. حزب محافظه‌کار کانادا، که در حال حاضر بر اساس نظرسنجی‌های منتشر شده شانس زیادی برای پیروزی در انتخابات آینده و بدست گرفتن قدرت سیاسی این کشور را دارد، از مدت‌ها پیش و بطور مستمر در همه‌ی گردهمایی‌های سیاسی و اعتراضی ایرانیان کانادا وعده داده است که یکی از نخستین اقدامات دولت محافظه‌کار، در صورت پیروزی در انتخابات، قرار دادن سپاه پاسداران در لیست سازمان‌های تروریستی و برخورد با ناقضان حقوق بشر و اختلاس‌گران وابسته به جمهوری اسلامی که در کانادا اقامت دارند و زندگی می‌کنند خواهد بود.

چنین وعده‌های سیاسی آشکارا نظر موافق بخشی از رأی دهندگان ایرانی-کانادایی را به طرفداری از حزب محافظه‌کار کانادا جلب کرده است. در چنین شرایطی می‌توان پذیرفت که اعلام رسمی تروریستی نامیدن سپاه پاسداران، علاوه بر پاسخ به درخواست‌ها و فشاره‌های شهروندان و مهاجران ایرانی-کانادایی، کاری سیاسی در صحنه سیاست داخلی و خارج کردن یک «برگ برنده انتخاباتی» از دست حزب محافظه‌کار و جلب نظر رأی دهندگان ایرانی تبار به سوی حزب لیبرال در انتخابات سال آینده باشد.

ابراز شادمانی از تروریستی اعلام شدن سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به جای خود مهم و برای جنبش دادخواهی ایرانیان مخالف رژیم امید بخش است. اما مهم‌تر از آن چگونگی تهیه و نتظیم قوانین و مقررات و نحوه اجرای آن برای برخورد با افرادی است که بطور مستقیم و غیر مستقیم در قتل‌ها و سرکوب‌های خونین معترضان و نقض حقوق بشر ایرانیان نقش داشته‌اند و هم اکنون در «بهشت امن» کانادا به زندگی مرفه مشغولند و به «ریش و گیس» همه‌ی قربانیان رژیم جمهوری اسلامی در ۴۵ سال گذشته می‌خندند!