چرا تلفن همراه سیّاره زمین را تهدید می‌کند؟

نتایج یک پژوهش انجام شده در کانادا نشان می‌دهد خرید تلفن‌های همراه که تقریباً هر دوسال یکبار انجام می‌شود، سیّاره زمین را تهدید می‌کند.

لطفی بلخیر، استادیار دانشگاه  McMaster، به همراه احمد الملیگی، دانشجوی تازه فارغ‌التحصیل شده از دانشکده مهندسی این دانشگاه، در بخش تکنولوژی‌های ارتباطی و اطلاعات جهانی، در مطالعه‌ای که اوایل امسال انجام دادند، به این نتیجه رسیدند که دستگاه‌های تلفن همراه، تاثیر بسیار زیادی بر آلایندگی کربنی دارند.

به نظر این پژوهشگران، تشویق و ترغیب مدل تجاری ناپایدار ایجاد شده توسط سازندگان گوشی تلفن همراه و شرکت‌های مخابراتی بر اقدامات کاهش دهنده گازهای گلخانه‌ای تأثیر زیادی دارند.

در پژوهش دانشگاه مک‌مستر تأکید شده است، در سال ۲۰۰۷، بازار جهانی مصرف کنندگان گوشی‌های تلفن همراه، بین ۱ تا ۱٫۶ درصد بر تولید گازهای گلخانه‌ای در جهان تأثیر داشته است، که این رقم تا سال ۲۰۴۰، به رقم باورنکردنی ۱۴ درصد خواهد رسید. این یعنی برابر با نصف تولید گازهای گلخانه‌ای توسط بخش حمل و نقل در جهان.

این دو محقق در مطالعه خود که در Journal of Cleaner Production منتشر شده، نوشته‌اند، این سطح از تولید گازهای گلخانه‌ای، هرگونه کاهش تولید این نوع از آلاینده‌ها که تاکنون از منابع مختلف به دست آمده را تحت‌الشعاع قرار داده و بی اثر می‌کنند.

مراکز نگهداری داده‌ها و شبکه‌های ارتباطی، بیشترین سهم از تولید گازهای آلاینده در بخش تکنولوژی را بر عهده دارند، اما تلفن‌های هوشمند در میان تمام دستگاه‌های ارتباطی بیشترین خسارت را به بار می‌آورند.

بر اساس این تحقیق، تعداد تلفن‌های هوشمند در سراسر جهان تا سال ۲۰۴۰ به رقم ۸٫۷ میلیارد خواهد رسید، که برابر با ۹۵ درصد از جمعیت کل جهان در آن زمان خواهد بود.

قابل توجه اینکه، دیگر تحقیقات نشان داده‌اند که حدود یک چهارم از استفاده کنندگان از تلفن همراه، بیش از یک دستگاه تلفن دارند، و این نسبت روز به روز در حال افزایش است.

استفاده از تلفن همراه به خودی خود، تأثیر ویژه‌ای بر تولید این گازهای آلاینده ندارد. به عبارت دیگر استخراج فلزات کمیاب مورد استفاده در این دستگاه‌ها و مراحل تولید آنها، از دلایل زیانبار بودن این گوشی‌ها شناخته شده است.

محققان دانشگاه McMaster دریافته‌اند که، در طول عمر یک گوشی تلفن همراه، ۸۵ درصد از آلاینده‌های تولید شده، پیش از آنکه حتی مصرف کننده گوشی تلفن را خریداری کند، خسارت خود را به محیط زیست وارد ساخته‌اند.

به همین علت، عادت خرید گوشی تلفن همراه، به صورت هر دو سال یکبار، که توسط ارائه دهندگان خدمات ارتباطی و قراردادهای دو‌ساله آنها به مشتریان ارائه می‌شود، خسارت‌های بیشتری به محیط زیست می‌زنند.

این دو محقق اعلام کرده‌اند:« به وضوح این شیوه تجاری سودآور، که تولیدکنندگان تلفن هوشمند و صنایع ارتباطی ارائه می‌دهند برای محیط زیست ناپایدار است و تمام تلاش‌های صورت گرفته برای کاهش تولید گازهای گلخانه‌ای زیانبار را از بین می‌برد.

در گفتگوی تلفنی که لطفی بالخیر استادیار دانشگاه مک‌مستر با هافینگتون پست کانادا انجام داده، اعلام کرده است که او به اینکه تولید کنندگان دستگاه‌های تلفن همراه با قصد و نیت عمدی باعث کند شدن عملکرد مدل‌های قدیمی تلفن‌های خود می‌شوند تا مشتریان برای خرید دستگاه جدید، ترغیب شوند، مشکوک است.

وی در این گفتگو تأکید کرده است:« شما بسیاری از مردم را می‌بینید که می‌گویند، چون تلفن من خیلی کُند شده بود مجبور شدم که آنرا ارتقاء دهم. اما شما چنین چیزی را در مورد افرادی که از تبلت‌ها استفاده می‌کنند، به‌رغم استفاده از همان نرم‌افزار‌ها، نمی‌شنوید.»

تحقیق دانشگاه مک‌مستر به این نتیجه رسیده است که، گرچه تبلت‌ها از تکنولوژی مشابه تلفن‌های هوشمند استفاده می‌کنند، اما عمر مفید تبلت‌ها به هفت سال می‌رسد، در صورتیکه عمر مفید تلفن‌های هوشمند فقط ۱٫۸ سال است.

بالخیر گفته است:« این ثابت می‌کند که تکنولوژی واقعاً درست و بی عیب است. این شیوه تجارت و سود‌آوری است که تغییرات و ارتقاء دایمی را در دست خود دارد.»

استادیار دانشگاه مک‌مستر می‌گوید عمر تلفن‌های هوشمند باید به چهار سال یا بیشتر به طول بیانجامد، اگرچه در این تحقیق این ایده نیز مطرح شده است که با مخالفت تولید‌کنندگان دستگاه‌های تلفن همراه روبرو خواهند شد، چون فروش هر چه بیشتر تلفن‌های همراه در شیوه تجاری این شرکتها نقش محوری را دارد.

وی تأکید کرده است که مردم باید از اینکه تلفن‌هایشان مورد بازیافت قرار بگیرد، اطمینان یابند، و تلفن‌های خود را به دور نیاندازند.

در تلفن‌های هوشمند، مقادیر مشخصی از فلزات گرانبها وجود دارند، از جمله حدود سه صدم گرم طلا، و حدود ده برابر این مقدار در لپ‌تاپ‌ها و کامپیوتر‌های شخصی طلا وجود دارد.

لطفی بالخیر گفته است، این صنعت باید تولید چرخه‌ای را هدف خود قرار دهد، که به این ترتیب تمام عناصر به کار رفته در تلفن‌های هوشمند به طور موفقیت آمیز بازیافت شده و در گوشی‌های جدید مورد استفاده قرار بگیرند.

وی ادامه داده است:« این کار مقدار قابل توجهی از پول را برای تولیدکنندگان صرفه جویی می‌کند و تأثیر چشمگیری نیز بر پاکیزگی و حفظ محیط زیست خواهد داشت.»