چرا با وجود اثبات فواید کارهای داوطلبانه، مشارکت عمومی افت کرده است؟

گزارش ویژه پرژن میرور

همه ما بارها شنیده‌ایم که کمک به دیگران و انجام کارهای خیرخواهانه نه تنها سلامت روانی و جسمی ما را بهبود می‌بخشد، بلکه احساس شادی و تعلق خاطر به جامعه را نیز تقویت می‌کند. پژوهش‌های متعدد روان‌شناسی بارها تایید کرده‌اند که فعالیت‌های داوطلبانه یکی از کلیدهای اصلی شادکامی فردی و اجتماعی است. اما آمارهای جدید مرکز آمار کانادا، تناقض نگران‌کننده‌ای را نشان می‌دهد: در حالی که جامعه بیش از هر زمان دیگری به کمک نیاز دارد، میزان مشارکت مردم در کارهای داوطلبانه و اهدای کمک‌های مالی با افت محسوسی مواجه شده است.

خروج تدریجی نیروهای داوطلب از میدان

بر اساس داده‌های ارزیابی‌شده در یک دوره پنج‌ساله، میزان مشارکت کانادایی‌ها در امور داوطلبانه رسمی، یعنی همکاری با سازمان‌های خیریه و غیرانتفاعی، از ۴۱ درصد به ۳۲ درصد کاهش یافته است. این ریزش، خود را در مجموع ساعات کار داوطلبانه نیز نشان می‌دهد؛ به‌طوری که مجموع ساعات اختصاص‌یافته به فعالیت‌های داوطلبانه رسمی از ۱.۷ میلیارد ساعت به حدود ۱.۲ میلیارد ساعت رسیده است.

این افت تنها محدود به سازمان‌های رسمی نیست. حتی در بخش «کارهای داوطلبانه غیررسمی»، مانند همیاری در بهبود فضای محله، کمک مستقیم به همسایگان یا حضور در جلسات عمومی جامعه، نیز شاهد کاهش مشارکت هستیم. بررسی‌ها نشان می‌دهد افت فعالیت در داوطلبی غیررسمی عمدتاً به دلیل کاهش گرایش مردم به برنامه‌های جمعی برای بهبود جامعه و ساماندهی رویدادهای محلی بوده است.

فشار معیشتی و بار دوچندان بر دوش زنان و جوانان

چه عللی پشت این عقب‌نشینی عمومی نهفته است؟ کارشناسان معتقدند زنجیره‌ای از رویدادهای سال‌های اخیر، به‌ویژه همه‌گیری کووید-۱۹، تورم افسارگسیخته و افزایش هزینه‌های زندگی، توان و رمق طبقه متوسط و جوانان را گرفته است.

وقتی فشار اقتصادی بر خانواده‌ها افزایش می‌یابد، افراد ناچارند ساعات بیشتری را صرف کار مزدی کنند تا از عهده هزینه‌های جاری برآیند. این شرایط زمان آزاد آن‌ها را برای کارهای خیرخواهانه به شدت محدود می‌کند. آمارهای تفکیکی به‌خوبی این فشار را بازتاب می‌دهند:

جوانان ۲۵ تا ۳۴ سال: این گروه سنی که شدیداً زیر فشار هزینه‌های مسکن و تشکیل خانواده هستند، بزرگ‌ترین میزان ریزش را در داوطلبی رسمی تجربه کرده‌اند.

زنان: اگرچه میزان مشارکت زنان و مردان در اصل انجام کار داوطلبانه تقارن نسبی دارد، اما مجموع ساعاتی که زنان توانسته‌اند به امور داوطلبانه اختصاص دهند افت شدیدی داشته است؛ امری که نشان‌دهنده افزایش بار مسئولیت‌های خانگی و شغلی بر دوش آنان در سال‌های اخیر است.

ستون پنهان اقتصاد کانادا در خطر است

این کاهش مشارکت، صرفاً یک دغدغه اخلاقی یا اجتماعی نیست، بلکه پیامدهای اقتصادی مستقیمی برای کانادا دارد. بخش غیرانتفاعی و خیریه‌ها، شریان حیاتی ارائه خدمات در حوزه بهداشت، رفاه اجتماعی، فرهنگ و ورزش محسوب می‌شوند. فعالیت داوطلبانه سالانه معادل میلیاردها دلار ارزش اقتصادی و نیروی کار رایگان وارد اقتصاد کانادا می‌کند و بار سنگینی را از روی دوش خدمات دولتی برمی‌دارد؛ نیرویی که جایگزین کردن آن با نیروی کار مزدی برای دولت و ارگان‌ها تقریباً غیرممکن است.

کاهش تعداد اهداکنندگان و ثبات نسبی کمک‌های مالی

در حوزه کمک‌های مالی نیز الگوی مشابهی دیده می‌شود. درصد کانادایی‌هایی که به سازمان‌های خیریه کمک مالی کرده‌اند از ۶۸ درصد به ۵۴ درصد کاهش یافته است. افزایش هزینه زندگی مستقیماً باعث شده که بخش زیادی از مردم توان پرداخت کمک‌های اندک اما مستمر گذشته را نداشته باشند.

با این حال، نکته جالب اینجاست که رقم کل کمک‌های مالی اهداشده در سطح کشور تغییر چشمگیری نکرده و در محدوده ۱۳ تا ۱۴ میلیارد دلار باقی مانده است. دلیل این ثبات، اتکای شدید سیستم خیرخواهانه به «اهداکنندگان بزرگ» است. در واقع، ده درصد از اهداکنندگان اصلی و داوطلبان پرکار، همچنان بار اصلی جامعه را بر دوش می‌کشند و بیش از نیمی از ساعات داوطلبی و بیش از ۷۰ درصد از ارزش کل کمک‌های مالی توسط این گروه اندک تأمین می‌شود.

تغییر جهت نیازها در جامعه

تغییر الگوی رفتار مردم باعث شده برخی بخش‌ها ضربه شدیدتری بخورند. برای مثال، ساعات کار داوطلبانه در بخش بیمارستان‌ها و مراکز درمانی افت چشمگیری داشته و موسسات مذهبی نیز با کاهش اهدای کمک‌های مالی روبه‌رو شده‌اند که این موضوع با کاهش عمومی حضور مردم در مراسم مذهبی همخوانی دارد. در مقابل، سازمان‌های ارائه‌دهنده خدمات اجتماعی و حمایتی، تنها بخش‌هایی بوده‌اند که با توجه به بحران‌های معیشتی موجود، شاهد افزایش کمک‌های دریافتی بوده‌اند.

کاهش مشارکت عمومی در امور خیریه زنگ خطری برای پیوند اجتماعی و ثبات اقتصادی کاناداست. برای بازگرداندن مردم به این عرصه، سازمان‌های خیریه و سیاست‌گذاران نیازمند بازنگری در ساختارهای خود هستند؛ ساختارهایی انعطاف‌پذیرتر که به افراد پرمشغله امروزی اجازه دهد حتی با زمان‌های کوتاه و روش‌های نوین، دوباره لذت کمک به جامعه و بازآفرینی نشاط فردی را تجربه کنند.

www.persianmirror.ca

* اخبار و گزارش‌های پرژن میرور را در کانال یوتیوب و سایت و صفحات مجازی بخوانید.