روايتى ديگر از سرمايه دارى

فريده جلايى فر– روانشناس و منتقد اجتماعى

ادور نو: آيا مى‌توان در جهانى كه استخوان‌هاى يك نفر زير شكنجه خرد مى‌شود، به حيات ادامه داد؟

شايد تصويرى كه از اين جمله مى‌گيريم، بويژه براى ما ايرانيان، فقط و فقط سياسى باشد و شكنجه در حكومت‌هاى ديكتاتورى را يادآورى كند.

اما شكنجه الزامن سياسى نيست. در دنياى امروز شكنجه يعنى نبود حرمت انسانى و برخوردارى از يك زيست مناسب انسانى (خانه‌اى گرم و مناسب، غذایى مناسب، نبود نگرانى و اضطراب از فردايى نا روشن و…

متخصصين بهداشت و پزشكى، بر اين باورند كه ويروس كرونا از انسان به انسان سرايت كرده، اما از كدام انسان؟ انسان‌هايى مرفه كه توان زيستى سالم را دارند؟ يا از انسان‌هايى ناتوان و فقير در نقاطى نامناسب كه لوازم رفاه انسان‌هاى مرفه را توليد مى‌كنند؟

اين ويروس از شهر ووهان در چین آغاز شد.

نيامى كلاین Naomi Klein، نويسنده، خبرنگار و فعال اجتماعى كانادايى اين ويروس را ويروس سرمايه دارى ناميده است.

با هر شوك اقتصادى (٢٠٠٨) ثروتمندان، ثروتمندتر، فقيرها فقيرتر، و طبقه‌ى متوسط به طبقه‌ى فقرا نزديك‌تر مى‌شود!

آيا جهان امروز و ما مردمانش، هر روز بيشتر به شكنجه كردنِ تعداد بيشترى از انسان‌ها نمى‌پردازد؟

آيا امروز با اين ويروس كرونا، شكل جديدى از تهديد آشكار نشده است؟

جهان امروز بيشتر از دهه‌هاى قبل به هم متصل است. پروازهاى بيشتر به نقاط مختلف جهان، مصرف كالاهايى كه در ديگر كشورها توليد مى‌شود، خوردن مواد غذایى از دورترين نقاط جهان و …

امروز ديگر نمى‌توان به محروميت محرومان بى تفاوت بود! امروز ديگر نمى‌توان از بيمارى‌ها و نداشت بهداشت لازم براى يك كارگر روزى ٢ دلار دستمزد بى خبر ماند!

امروز زمان انديشيدن به دردهاى ديگران است.  

ادور نو: اگر نتوانيم درد ديگران را درونى خود كنيم، از انديشيدن بر خوردار نيستيم.

امروز ما نمى‌توانيم بهترين مواد غذايى را داشته باشيم، و به كارگرانى كه آن‌ها را توليد مى‌كنند فكر نكنيم!

امروز ما نمى‌توانيم بهترين لباس‌ها را بپوشيم و به توليد كنندگان آن‌ها نينديشيم!

و امروز ما نمى‌توانيم از درد محرومان بى خبر باشيم و ادعاى انسان متعهد بودن را همراه نام‌مان كنيم!

امروز بايد تاوان “جهانى” بودن را پرداخت!

ما كه در زيستى بهتر زندگى مى كنيم، بايد احساس همدردى داشته باشيم، احساس همراهى با محيط زيست، احساس همراهى با زيست ديگران و احساس مسئوليت به انسان و انسانيت.

اين اپيدمى هم مانند ديگر بحران‌هاى تاريخى تمام خواهد شد، اما بهتر نيست از امروز بياموزيم و با تمام انسان‌ها و محيط زيست مهربان‌تر باشيم؟ بياموزيم كه جهان به هم متصل است و آوايى در كوهستان، به همه‌ى ما بر خواهد گشت.

بيايد همگى با هم به اين بينديشيم: آيا زيست امروز ما انسانى است؟!