گفتگوی ویژه پرژن میرور

چندی پیش، دکتر عطا هودشتیان، استاد دانشگاه و تحلیلگر سیاسی، در گفتگو با پرژن میرور در باره خطر شکل‌گیری «راست افراطی» در میان جریان‌های سیاسی اپوزیسیون خارج از کشور سخن گفت که موجب بحث‌های بسیاری شد.

ادامه بحث‌ها و جدل‌های کلامی در فضای مجازی در باره آینده رهبری خیزش انقلابی «زن، زندگی، آزادی»، بویژه پس از گسسته شدن «شورای همبستگی»، و وضعیت اپوزیسیون خارج از کشور، انگیزه و موضوع گفتگوی دیگری با دکتر عطا هودشتیان شد.

در این گفتگو عطا هودشتیان در باره شاهزاده رضا پهلوی، حامد اسماعیلیون، جریان‌های سیاسی افراطی راست و چپ، ضرورت همبستگی سیاسی و تجربه‌هایی که از حرکت‌های اعتراضی ایرانیان خارج از کشور در چند ماهی که از آغاز انقلاب «زن، زندگی، آزادی» تاکنون می‌توان گرفت، می‌گوید.

به عقیده عطا هودشتیان، «میهن دوستی، در برابر ناسیونالیسم افراطی، سنگ بنای آینده دموکراسی در ایران است.»

او در باره افراد و گروه‌های هوادار رهبری جنبش توسط شاهزاده رضا پهلوی می‌گوید: «اگر کسانی هستند که معتقدند شاهزاده می‌تواند رهبر جنبش ما باشد، باید از شخص شاهزاده هم شنیده شود که در این مسیر گام بر می‌دارد. ولی هنوز از سوی ایشان نشنیده‌ایم.»

به گفته عطا هودشتیان:«موضوع اصلی این است که زمانی که نسبت به نظام پادشاهی پارلمانی صحبت می‌کنیم باید بدانیم که در درون آن پادشاه قدرت اجرایی ندارد. بلکه قدرتش افتخاری و سمبولیک، بسیج‌ کننده و نیرویی ملّی در رأس قدرت است، بدون اینکه اقتدار عملی داشته باشد. مثل ملکه الیزابت پیش از فوتش یا چارلز سوم یا شاهان دیگری که در اروپا هستند.»

به گفته عطا هودشتیان:«نظام‌های پادشاهی پارلمانی برداشتی که از شاه دارند این است که شاه اقتدار هم اگر داشته باشد، نشان نمی‌دهد، بلکه دولت اقتدار سیاسی به معنای اجرایی دارد.»

عطا هودشتیان می‌گوید:«اگر فرماندهی انقلاب را در دوران مبارزه و دوران گذار به دست کسی بسپارید، شدیداً و عمیقاً در همه امور مجری و هدایت کننده انقلاب می‌شود. و بعد که انقلاب را هدایت کرد نمی‌توان به اوگفت که دیگر مجری نباش و سمبولیک باش. این مشکل را باید حل کرد.»

به گفته هودشتیان:«ما باید بتوانیم با شهامت و تعمق، بدون پیشداوری و انگ زدن این واقعیت را ببینیم که قدرت اجرایی، زمانی که به قدرت می‌رسد، قدرت را رها نمی‌کند…باید ببینید که اگر شخصی را فرمانده و «ژنرال» انقلاب کردید و تمام فرماندهی را از او می‌خواهید، بعداً نمی‌تواند یا به سختی قدرت را رها می‌کند، مگر اینکه استعفا بدهد. این مشکل باید حل شود.»

به نظر عطا هودشتیان:«نکته دیگر این است که اعتقاد به رهبری شاهزاده نباید به معنی حذف دیگران باشد. همبستگی سرنوشت محتوم ماست. اگر معتقد باشیم که همه نیروها باید بیایند، انتظار نداشته باشیم که همه نیروها یک برداشت از مسئله رهبری داشته باشند.»

به گفته هودشتیان:«شرط گذاشتن حذف کردن است. باید طوری عمل کنیم که به سمت همبستگی بیشتر برویم نه به سمت حذف و اینکه انحصار جریان انقلاب فقط در دست یک گروه باشد، بلکه باید درها را گشود و اگر مدعی دموکراسی برای آینده هستیم، از همین امروز به آن عمل کنیم.»

وضعیت کنونی اپوزیسیون

دکتر عطا هودشتیان در باره وضعیت کنونی اپوزیسیون، بیش از ۹ ماه پس از آغاز خیزش انقلابی مهسا، می‌گوید: «اپوزیسیون ایرانی در ماه‌های گذشته تجربه همبستگی را داشت و توانست از طریق ایجاد دیپلماسی انقلابی چهره ایران مدرن و ترقی‌خواه را به جهانیان نشان دهد و بگوید ایران، ایران ملایان نیست. ما هم مدیون شاهزاده هستیم و هم مدیون افراد دیگر… (مانند) حامد اسماعیلیون، مسیح علینژاد و دیگران.»

هودشتیان اضافه می‌کند:« اپوزیسیون هرآنچه کرد نتوانست خود را به‌عنوان یک آلترناتیو واقع‌بینانه در برابر رژیم جمهوری اسلامی ثبت کند. شکاف‌ها و چند قطبی‌هایی که هم اکنون در اپوزیسیون وجود دارد، این امکان را ازش گرفت.»

در باره آینده اپوزیسیون و جنبش اعتراضی دکتر هودشتیان می‌گوید:« در دوره‌ای همبستگی را امتحان کردیم و تجربه کردیم و بسیار آموختیم. باید برای دور بعدی خود را آماده کنیم. یعنی موتور کوچک نمی‌توانسته و نتوانست به تنهایی عمل کند. اما باید برای دور بعدی جنبش انقلابی که شاید ترکیبی از شورش گرسنگان و جنبش مدل مهسا، یعنی جوانان و نوجوانان، زنان و جنبش مدنی و خیابانی و مطالباتی باشد، خود را آماده کنیم.»

عطا هودشتیان در مورد چگونه آماده شدن اپوزیسیون برای آینده می‌گوید:«اپوزیسیون باید بتواند ساختار جانشینی را درست کند. ساختار جانشینی باید خود را در جهان ثبت کند و بگوید من می‌توانم جای رژیم ملایان بنشینم.»

دکتر هودشتیان فروپاشی را سرنوشت رژیم جمهوری اسلامی می‌داند و می‌گوید:« یا فروپاشی از درون، اقتصادی، سیاسی، کودتا یا انواع دیگر است. اما مهمترین آن جنبش اعتراضی است که روی آن باید هرچه بیشتر حساب کنیم.»

خروج حامد اسماعیلیون از شورای همبستگی اشتباه بود!

هودشتیان معتقد است باید به دوران همبستگی بازگشت:«افردای که در جنبش سیاسی هستند الان به هم می‌پرند. ما نیاز داریم برخی اشتباهات را فراموش کنیم، چون همه اشتباه کردند. از جمله حامد اسماعیلیون که به نظر من خارج شدنش از شورای همبستگی اشتباه بود و خروجش برای کسانی که به شورا دل‌بسته بودند نقطه ناامید کننده‌ای بود.»

به نظر عطا هودشتیان:«حامد اسماعیلیون در اپوزیسیون جایگاه ویژه‌ای دارد و باید بتواند با خودش و گروه‌هایی که در کنار هستند تعیین تکلیف کند.»

عطا هودشتیان در پایان گفتگو با پرژن میرور می‌گوید:«بدانیم که سرنوشت محتوم ما اگر همبستگی است حامد اسماعیلیون، جناب شاهزاده و دیگران باید، با تغییرات نظری مهمی که براساس دموکراسی خواهی و ملّی‌گرایی دموکراتیک استوار است، بتوانند راه‌هایی را پیدا کنند که دوباره به هم نزدیک شوند.»