به بهانه نمایش فیلم آواز خدا

by | Dec 9, 2018

دکتر ابوالفضل اقوامی

سال‌ها است نوای آسمانی تنبور تنم را لرزانده و آتش به جانم ریخته، بی آن که بدانم علتش چیست؟ چه در سال های اقامت در کرمانشاه در کودکی و سفر به شهرستان‌های مختلف آن نواحی، چه سال‌هایی که بنا به الزام شغل و زندگی، در شهرهای مختلف استان خراسان، گشته و زندگی کرده ام، در همه این سال‌ها، هیچ گاه علت تأثیر رمز آلود این ساز، علیرغم سادگی بیش از حدش بر من مکشوف نگردیده بود.

توفیق یارم شد و در تاریخ پنجم دسامبر ۲۰۱۸ (۱۵ آذر ۱۳۹۷) در اولین نمایش عمومی فیلم مستند “آواز خدا”، اثر هنرمند ارزنده عارف محمدی، در تورنتو حضور یافتم.

فیلم خوش ساخت و ارزشمندی که روایتگر داستان سفر او است به مهد “تنبور”، کردستان، البته با نیّت تهیه گزارش از کهنسال‌ترین تنبورنواز و در عین حال مرشد معنویِ یکی از آیین‌های عرفانی کهن ایران (یارسان)، سید قدمیار، که شور بختانه اندکی پیش از سفر روایتگر، به رحمت خدا می‌رود.

این سفر بهانه‌ای می‌شود تا تاریخچه چند هزار ساله تنبور و نیز آیین یارسان توسط دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی‌دان، شکافته و بررسی شود.

فیلم‌برداری، تدوین، دکوپاژ و بطور کلی همه عوامل فیلم در تراز جهانی و حاصل سال‌ها مرارت و تجربه فیلمساز به طور اخص و سایر همکارانش بطور اعم می باشد.

موسیقی که موضوع اصلی فیلم است و نیازمند دقت و وسواس زیاد، بسیار هنرمندانه بکار گرفته شده بود، بخصوص موسیقی کردستان که بسیار غنی است و به اندازه خودِ تنبور قدمت و ظرافت دارد. در حالی که بعلت حساسیت مطلب، می توانست مهم‌ترین نقطه آسیب فیلم باشد، برعکس نقطه قوت فیلم گردیده است.

انتخاب و توصیف الحان مختلف آوازها و مقام های موسیقی نواحی کردستان، آن هم به صورت مستند و علمی بسیار خوب انجام شده و با اینکه در بخش اجرای موسیقی در فضای باز، صدابرداری سر صحنه انجام نشده، ولی صدا و تصویر کاملا هنرمندانه سینک و منطبق شده اند.

البته به نظر من صحنه نواختن تنبور بر بالای صخره و سنگ به همراه رقصِ سماع، اگرچه نمادین و بسیار زیبا است و‌ استفاده از تکنولوژی های جدیدِ فیلم برداری با پهپاد آن را بسیار زیبا کرده، اما تا حدی روایت طبیعی و مستند گونه فیلم را آسیب زده است. ضمن اینکه اصولا این گونه رقصِ سماع، مخصوص قونیه و دراویش آن جا است و در کردستان آن چنان رایج نیست. صحنه های زیبا و هزار رنگ تنبور نوازیِ دسته جمعی یارسانی ها به اندازه کافی واقعی و تأثیر گذار بودند.

تحقیقات کامل و جامع در مورد تنبور و آیین عرفانی “یارسان” که از زبان دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی دان شنیده می شود، به حق مهم‌ترین نقطه قوت فیلم و  پاسخ بسیاری از ناگفته ها در مورد این ساز عرفانی و باستانی است.

تنبور در سفر دور و دراز چند هزار ساله اش به همه جا سفر کرده و در مناطق مختلف اسامی مختلف یافته است. منجمله در خراسان دو تار نام گرفته و نوازندگان ابتدایی و اصلی اش ساکنان کُرمانْجِ شمال خراسان (ایلی از کردهای ایران که در همه جای ایران پراکنده شده و به زبان خاص کُرمانجی سخن می‌گویند) بوده‌اند.

بزرگانی از خطه خراسان که من می‌شناسم، عثمان حق پرست و غلامعلی پور عطایی از جنوب خراسان و حاج قربان سلیمانی و حسین یگانه و فرزندش محمد یگانه از نوازندگان بنام شمال خراسان هستند.

نقطه قوت دیگر فیلم تنبور نوازی و آواز خوانی همزمان خانم دنیا کمالی بود که تأثیر شدیدی بر مخاطب می گذاشت و در حالی که آواز خواندن زنان در شرایط فعلی ایران، تابو و ممنوع است، انتخاب ایشان به عنوان نوازنده و خواننده بسیار انتخاب هوشمندانه ای بود.

دنیا ترانه بسیار زیبایی می‌خواند و در پایان فیلم هم پیامِ خود، مردم سلحشور کرد و فیلمساز را یکجا به مخاطبین می دهد که:

“به امید روزی که هرکس به جای اسلحه، سازی در دست بگیرد.”

رمز و راز تاثیر تنبور بر روح و جان ما نیز همین است که تنبور، حافظه تاریخی چند هزار ساله قوم و نژاد ما است، حافظه‌ای که شاهد همه پیروزی‌ها، شکست‌ها، فراز و فرودها و غم و شادیِ تمدن کهنسال ایرانی بوده و در وجود نماینده خلفِ قوم ما، یعنی مردم سلحشور کردستان و در قامت تکیده سازی که به ظاهر چوبی و پوستی و سیمی خشک است، متبلور شده است.

خشک سیمی خشک چوبی خشک پوست

از کجا می‌آید این آوای دوست؟

بانگ گردش‌های چرخ است اینکه خلق،

می نوازندش به تنبور و به حلق.

وضعیت و معضلات محیط زیست در ایران، در گفتگو با کاوه مدنی

موضوعات مربوط به وضعیت محیط زیست در ایران چند سالی هست که بخشی از دغدغه‌های ذهنی و بحث و گفتگوی ایرانیان در درون و بیرون ایران است.با وقوع بلاهای طبیعی مانند زلزله و سیل، میزان بحث و گفتگو در باره شرایط محیط زیست ایران اوج می‌گیرد اما به نظر می‌رسد فاصله میان افزایش...

مهدی رجبیان، زندانی سیاسی سابق، برنده جایزه جهانی موسیقی شد

مهدی رجبیان، موزیسین ایرانی، که بیش از  دو سال به اتهام تبلیغ علیه رژیم جمهوری اسلامی زندانی بوده و حالا در آزادی مشروط به سر می‌برد، برنده مدال نقره «جایزه جهانی موسیقی»Global Music Award شد.به گزارش سایت خبری عرب پرس، آلبوم «خاورمیانه‌ای»، اثر مهدی رجبیان، که با...

تیم ملی والیبال ایران تیم ملی کانادا را شکست داد

در سومین هفته بازی‌های والیبال لیگ ملت‌های ۲۰۱۹، تیم ملی والیبال ایران موفق شد تیم ملی والیبال کانادا را با نتیجه سه بر صفر شکست دهد.بازی تیم‌های ملی والیبال ایران و کانادا روز جمعه ۱۴ ژوئن در استادیوم ورزشی شهر ارومیه، مرکز استان آذربایجان غربی، برگزار شد.در پایان...

گزارش بازرس کل کانادا در مورد تقاضاهای پناهندگی

روز سه شنبه ۷ مه، احمد حوسن وزیر مهاجرت، شهروندی و پناهندگی کانادا به همراه بیل بلر وزیر امنیت مرزی کانادا و رالف گودال وزیر امنیت عمومی و آمادگی‌های اضطراری بیانیه مشترکی صادر کردند که در آن آمده است:«ما از گزارش بازرس کل کانادا تشکر می‌کنیم و با پیشنهادات وی که...

پدر و پسر ایرانی-کانادایی به اتهام همراه داشتن مواد منفجره دستگیر شدند

پلیس منطقه یورک، در شمال تورنتو، روز سه‌شنبه ۱۴ مه، با انتشار اطلاعیه‌ای خبر داد پدر و پسری بنام‌های رضا محمدی اصل، ۴۷ ساله و مهیار محمدی اصل ۱۸ ساله را به جرم نگهداری مواد منفجره خطرناک در منزل مسکونی‌شان در شهر ریچموندهیل دستگیر کرده است.براساس این گزارش روز پنجشنبه...

چرا مردم کانادا به اینترنت اعتماد ندارند؟

یک تحقیق جهانی جدید نتیجه گرفته است که بی اعتمادی به اینترنت از طریق شک و تردید به شبکه‌های اجتماعی مانند فیسبوک و توئیتر افزایش یافته است. از هر چهار نفر شرکت کننده در این نظرسنجی، یک نفر گفته است که به اینترنت اعتماد ندارد، نگاهی که به دلیل عدم اعتماد به شبکه‌های...

کانادا بودجه بهداشت جهانی زنان را به ۱٫۴ میلیارد دلار افزایش می‌دهد

.کانادا مبلغ سرمایه‌گذاری برای خدمات بهداشتی زنان در سطح جهان را از ۱٫۱ میلیارد دلار فعلی، تا سال ۲۰۲۳ به رقم ۱٫۴ میلیارد دلار خواهد رسانداین سرمایه‌گذاری همچنین شامل تغییر بودجه بهداشت جنسی و تولید مثل، از ۴۰۰ میلیون دلار فعلی به رقم ۷۰۰ میلیون دلار است.جاستین ترودو...

کانادایی‌ها برنامه‌ای برای بازپرداخت بدهی‌های خود ندارند

براساس تازه‌ترین آمار به دست آمده از تحقیق شرکت مشاوره تجاری ام ان پی لیمیتد، نزدیک به نیمی از خانوار‌های کانادایی (۴۸٪)، گفته‌اند که اگر فقط ۲۰۰ دلار در ماه کمتر درآمد داشته باشند، قادر به پرداخت صورتحساب‌های ماهیانه خود نخواهند بود. در طول دو سالی که این تحقیق در...

تراژدی قتل پدر و دختر ایرانی در کانادا

 یک پدر و دختر ایرانی- کانادایی، بعدازظهر روز شنبه ۲۵ می در یک تراژدی خانوادگی در شهر کلگری در استان آلبرتا در غرب کانادا کشته شدند.پلیس شهر کلگری گفته است در این پرونده به عنوان قتل خانوادگی در حال تحقیق هستند و به دنبال مظنون نیستند.درسا دهداری کمتر از دو ساعت پیش...

قتل دانشجوی ۲۶ ساله ایرانی در کانادا

خانواده‌ای در ایران در انتظار دریافت جسد پسر جوان‌شان از وینی‌پگ کانادا هستندیک هفته پیش از اینکه پدرام هفدهمین قربانی قتل سال  ۲۰۱۹ در شهر وینی‌پگ، استان منیتوبا در مرکز کانادا، شناخته شود، با پدرش در ایران حرف زده بود.پدرام روشائیان، یک دانشجوی بین‌المللی ۲۶ ساله و...

Share This