به بهانه نمایش فیلم آواز خدا

by | Dec 9, 2018

دکتر ابوالفضل اقوامی

سال‌ها است نوای آسمانی تنبور تنم را لرزانده و آتش به جانم ریخته، بی آن که بدانم علتش چیست؟ چه در سال های اقامت در کرمانشاه در کودکی و سفر به شهرستان‌های مختلف آن نواحی، چه سال‌هایی که بنا به الزام شغل و زندگی، در شهرهای مختلف استان خراسان، گشته و زندگی کرده ام، در همه این سال‌ها، هیچ گاه علت تأثیر رمز آلود این ساز، علیرغم سادگی بیش از حدش بر من مکشوف نگردیده بود.

توفیق یارم شد و در تاریخ پنجم دسامبر ۲۰۱۸ (۱۵ آذر ۱۳۹۷) در اولین نمایش عمومی فیلم مستند “آواز خدا”، اثر هنرمند ارزنده عارف محمدی، در تورنتو حضور یافتم.

فیلم خوش ساخت و ارزشمندی که روایتگر داستان سفر او است به مهد “تنبور”، کردستان، البته با نیّت تهیه گزارش از کهنسال‌ترین تنبورنواز و در عین حال مرشد معنویِ یکی از آیین‌های عرفانی کهن ایران (یارسان)، سید قدمیار، که شور بختانه اندکی پیش از سفر روایتگر، به رحمت خدا می‌رود.

این سفر بهانه‌ای می‌شود تا تاریخچه چند هزار ساله تنبور و نیز آیین یارسان توسط دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی‌دان، شکافته و بررسی شود.

فیلم‌برداری، تدوین، دکوپاژ و بطور کلی همه عوامل فیلم در تراز جهانی و حاصل سال‌ها مرارت و تجربه فیلمساز به طور اخص و سایر همکارانش بطور اعم می باشد.

موسیقی که موضوع اصلی فیلم است و نیازمند دقت و وسواس زیاد، بسیار هنرمندانه بکار گرفته شده بود، بخصوص موسیقی کردستان که بسیار غنی است و به اندازه خودِ تنبور قدمت و ظرافت دارد. در حالی که بعلت حساسیت مطلب، می توانست مهم‌ترین نقطه آسیب فیلم باشد، برعکس نقطه قوت فیلم گردیده است.

انتخاب و توصیف الحان مختلف آوازها و مقام های موسیقی نواحی کردستان، آن هم به صورت مستند و علمی بسیار خوب انجام شده و با اینکه در بخش اجرای موسیقی در فضای باز، صدابرداری سر صحنه انجام نشده، ولی صدا و تصویر کاملا هنرمندانه سینک و منطبق شده اند.

البته به نظر من صحنه نواختن تنبور بر بالای صخره و سنگ به همراه رقصِ سماع، اگرچه نمادین و بسیار زیبا است و‌ استفاده از تکنولوژی های جدیدِ فیلم برداری با پهپاد آن را بسیار زیبا کرده، اما تا حدی روایت طبیعی و مستند گونه فیلم را آسیب زده است. ضمن اینکه اصولا این گونه رقصِ سماع، مخصوص قونیه و دراویش آن جا است و در کردستان آن چنان رایج نیست. صحنه های زیبا و هزار رنگ تنبور نوازیِ دسته جمعی یارسانی ها به اندازه کافی واقعی و تأثیر گذار بودند.

تحقیقات کامل و جامع در مورد تنبور و آیین عرفانی “یارسان” که از زبان دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی دان شنیده می شود، به حق مهم‌ترین نقطه قوت فیلم و  پاسخ بسیاری از ناگفته ها در مورد این ساز عرفانی و باستانی است.

تنبور در سفر دور و دراز چند هزار ساله اش به همه جا سفر کرده و در مناطق مختلف اسامی مختلف یافته است. منجمله در خراسان دو تار نام گرفته و نوازندگان ابتدایی و اصلی اش ساکنان کُرمانْجِ شمال خراسان (ایلی از کردهای ایران که در همه جای ایران پراکنده شده و به زبان خاص کُرمانجی سخن می‌گویند) بوده‌اند.

بزرگانی از خطه خراسان که من می‌شناسم، عثمان حق پرست و غلامعلی پور عطایی از جنوب خراسان و حاج قربان سلیمانی و حسین یگانه و فرزندش محمد یگانه از نوازندگان بنام شمال خراسان هستند.

نقطه قوت دیگر فیلم تنبور نوازی و آواز خوانی همزمان خانم دنیا کمالی بود که تأثیر شدیدی بر مخاطب می گذاشت و در حالی که آواز خواندن زنان در شرایط فعلی ایران، تابو و ممنوع است، انتخاب ایشان به عنوان نوازنده و خواننده بسیار انتخاب هوشمندانه ای بود.

دنیا ترانه بسیار زیبایی می‌خواند و در پایان فیلم هم پیامِ خود، مردم سلحشور کرد و فیلمساز را یکجا به مخاطبین می دهد که:

“به امید روزی که هرکس به جای اسلحه، سازی در دست بگیرد.”

رمز و راز تاثیر تنبور بر روح و جان ما نیز همین است که تنبور، حافظه تاریخی چند هزار ساله قوم و نژاد ما است، حافظه‌ای که شاهد همه پیروزی‌ها، شکست‌ها، فراز و فرودها و غم و شادیِ تمدن کهنسال ایرانی بوده و در وجود نماینده خلفِ قوم ما، یعنی مردم سلحشور کردستان و در قامت تکیده سازی که به ظاهر چوبی و پوستی و سیمی خشک است، متبلور شده است.

خشک سیمی خشک چوبی خشک پوست

از کجا می‌آید این آوای دوست؟

بانگ گردش‌های چرخ است اینکه خلق،

می نوازندش به تنبور و به حلق.

پذیرش بیشتر مهاجران در استان انتاریو

استان انتاریو در سال ۲۰۱۹، از طریق برنامه مهاجرتی داوطلبانه، تعداد ۶۹۰۰ داوطلب اقامت دائم کانادا را می‌پذیرد.انتاریو پر‌جمعیت ترین استان کانادا است و همچنان به عنوان مقصد اکثر مهاجران به کانادا باقی مانده است.برنامه داوطلبانه استانی کانادا به ۹ استان و ۲ ناحیه بومی...

نخستین جشن بین‌المللی نوروز با حضور نخست وزیر کانادا

نوروز بزرگترین جشن ملی ایرانیان بوده و هست. اما در طول تاریخ بسیاری از مردمان گستره فرهنگ و هنر ایران، نوروز را جشن می‌گیرند.در کشور چند قومی و چند فرهنگی کانادا نیز از سال‌ها پیش نه فقط ایرانیان مهاجر، بلکه مهاجران افغان، تاجیک و گروه‌های قومی و فرهنگی غیر ایرانی نیز...

بازار مسکن تورنتو، بهشتی برای پولشویی؟

گزارش ویژه پرژن میرور آیا بازار مسکن بزرگشهر تورنتو بهشت خلافکاران و مجرمان برای پولشویی است؟ براساس آخرین گزارش سازمان Transparency International Canada ، خلافکاران و مجرمان، «عاشق» بازار مسکن تورنتو هستند. از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۸، شرکت‌ها و کمپانی‌ها با استفاده از...

مرگ ۱۸ کانادایی در سقوط هواپیمای خطوط هوایی اتیوپی

بامداد یکشنبه ۱۰ مارس یک هواپیمای خطوط هوایی اتیوپی، کمی پس از برخاستن از زمین سقوط کرد و ۱۵۷ سرنشین آن، از جمله ۱۸ شهروند کانادایی، کشته شدند.این هواپیما شش دقیقه پس از پرواز از فرودگاه شهر آدیس آبابا به سمت شهر نایروبی در کنیا سقوط کرد.علت سقوط این هواپیما هنوز مشخص...

هفت تن از قربانیان کانادایی حادثه سقوط هواپیما در اتیوپی شناسایی شدند

تا ساعت ۸ بامداد دوشنبه، ۷ تن از ۱۸ قربانی حادثه سقوط یک هواپیمای خطوط هوایی اتیوپی، که صبح یکشنبه در نزدیکی پایتخت اتیوپی به زمین برخورد کرد، شناسایی شدند.در حادثه سقوط هواپیمای بوئینگ ۷۳۷ شرکت هوایی اتیوپی، که شش دقیقه پس برخاستن از فرودگاه آدیس آبابا، سقوط کرد، ۱۵۷...

کاهش ثروت مردم کانادا در سال ۲۰۱۸

اداره آمار کانادا گزارش داده است، برای نخستین بار پس از سال ۱۹۹۰، خانوارهای کانادایی در سه ماهه چهارم سال ۲۰۱۸، به علت افت قیمت سهام و کاهش سالیانه قیمت در بخش مسکن‌، کمی فقیر‌تر شده‌اند.در ماه‌های منتهی به پایان سال ۲۰۱۸، دارایی خالص خانوارهای کانادا ۲/۸ درصد کاهش...

گفتگوی اختصاصی پرژن میرور با مرجان شیخ الاسلامی، چرا و چگونه؟

از زمان انتشار خبر تشکیل نخستین جلسه دادگاه رسیدگی به پرونده موسوم به «فساد پتروشیمی» در ایران و انفجار خبرها و گزارش‌ها و تفسیرهایی در باره این پرونده، در شمار کثیری از رسانه‌های دیداری و شنیداری و چاپی و الکترونیکی، در درون و بیرون از ایران، پرژن میرور، هیچ پوشش...

ویزای شِنگن برای شهروندان کانادا و آمریکا اجباری می‌شود

از روز اول ژانویه سال ۲۰۲۱، شهروندان آمریکا، کانادا، استرالیا و دیگر کشورهایی که برای سفر به منطقه شنگن نیاز به دریافت ویزا ندارند، باید مجوز ETIAS  یا (European Travel Information and Authorization System)  را داشته باشند.اتحادیه اروپا سال گذشته اعلام کرده بود که در...

کانادا برخلاف بسیاری از کشورها به استفاده از هواپیماهای مدل بوئینگ سقوط کرده ادامه می‌دهد

پیش از ظهر روز سه‌شنبه اعلام شد کانادا به استفاده از هواپیماهای بوئینگ ۷۳۷ مَکس۸ در خطوط هوایی خود ادامه خواهد داد. درپی حادثه سقوط هواپیمای بوئینگ ۷۳۷ مَکس، متعلق به خطوط هوایی اتیوپی، کشورهای بریتانیا، استرالیا، مالزی، سنگاپور، نروژ، عمان و چند کشور دیگر فضای هوایی...

تراژدی مرگ و عروسی دو جوان ایرانی آمریکایی

از روز یکشنبه گذشته بسیاری از رسانه‌های ایالت تنسی آمریکا، خبرها و گزارش‌های مشروحی در باره تراژدی کشته شدن یک جوان دانشجوی ایرانی-آمریکایی ۲۴ ساله بنام محمد شریفی، در روز ۱۹ فوریه گذشته را دوباره منعکس کرده‌اند. توجه دوباره رسانه‌های شهر نشویل در ایالت تنسی به تراژدی...

Share This