به بهانه نمایش فیلم آواز خدا

by | Dec 9, 2018

دکتر ابوالفضل اقوامی

سال‌ها است نوای آسمانی تنبور تنم را لرزانده و آتش به جانم ریخته، بی آن که بدانم علتش چیست؟ چه در سال های اقامت در کرمانشاه در کودکی و سفر به شهرستان‌های مختلف آن نواحی، چه سال‌هایی که بنا به الزام شغل و زندگی، در شهرهای مختلف استان خراسان، گشته و زندگی کرده ام، در همه این سال‌ها، هیچ گاه علت تأثیر رمز آلود این ساز، علیرغم سادگی بیش از حدش بر من مکشوف نگردیده بود.

توفیق یارم شد و در تاریخ پنجم دسامبر ۲۰۱۸ (۱۵ آذر ۱۳۹۷) در اولین نمایش عمومی فیلم مستند “آواز خدا”، اثر هنرمند ارزنده عارف محمدی، در تورنتو حضور یافتم.

فیلم خوش ساخت و ارزشمندی که روایتگر داستان سفر او است به مهد “تنبور”، کردستان، البته با نیّت تهیه گزارش از کهنسال‌ترین تنبورنواز و در عین حال مرشد معنویِ یکی از آیین‌های عرفانی کهن ایران (یارسان)، سید قدمیار، که شور بختانه اندکی پیش از سفر روایتگر، به رحمت خدا می‌رود.

این سفر بهانه‌ای می‌شود تا تاریخچه چند هزار ساله تنبور و نیز آیین یارسان توسط دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی‌دان، شکافته و بررسی شود.

فیلم‌برداری، تدوین، دکوپاژ و بطور کلی همه عوامل فیلم در تراز جهانی و حاصل سال‌ها مرارت و تجربه فیلمساز به طور اخص و سایر همکارانش بطور اعم می باشد.

موسیقی که موضوع اصلی فیلم است و نیازمند دقت و وسواس زیاد، بسیار هنرمندانه بکار گرفته شده بود، بخصوص موسیقی کردستان که بسیار غنی است و به اندازه خودِ تنبور قدمت و ظرافت دارد. در حالی که بعلت حساسیت مطلب، می توانست مهم‌ترین نقطه آسیب فیلم باشد، برعکس نقطه قوت فیلم گردیده است.

انتخاب و توصیف الحان مختلف آوازها و مقام های موسیقی نواحی کردستان، آن هم به صورت مستند و علمی بسیار خوب انجام شده و با اینکه در بخش اجرای موسیقی در فضای باز، صدابرداری سر صحنه انجام نشده، ولی صدا و تصویر کاملا هنرمندانه سینک و منطبق شده اند.

البته به نظر من صحنه نواختن تنبور بر بالای صخره و سنگ به همراه رقصِ سماع، اگرچه نمادین و بسیار زیبا است و‌ استفاده از تکنولوژی های جدیدِ فیلم برداری با پهپاد آن را بسیار زیبا کرده، اما تا حدی روایت طبیعی و مستند گونه فیلم را آسیب زده است. ضمن اینکه اصولا این گونه رقصِ سماع، مخصوص قونیه و دراویش آن جا است و در کردستان آن چنان رایج نیست. صحنه های زیبا و هزار رنگ تنبور نوازیِ دسته جمعی یارسانی ها به اندازه کافی واقعی و تأثیر گذار بودند.

تحقیقات کامل و جامع در مورد تنبور و آیین عرفانی “یارسان” که از زبان دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی دان شنیده می شود، به حق مهم‌ترین نقطه قوت فیلم و  پاسخ بسیاری از ناگفته ها در مورد این ساز عرفانی و باستانی است.

تنبور در سفر دور و دراز چند هزار ساله اش به همه جا سفر کرده و در مناطق مختلف اسامی مختلف یافته است. منجمله در خراسان دو تار نام گرفته و نوازندگان ابتدایی و اصلی اش ساکنان کُرمانْجِ شمال خراسان (ایلی از کردهای ایران که در همه جای ایران پراکنده شده و به زبان خاص کُرمانجی سخن می‌گویند) بوده‌اند.

بزرگانی از خطه خراسان که من می‌شناسم، عثمان حق پرست و غلامعلی پور عطایی از جنوب خراسان و حاج قربان سلیمانی و حسین یگانه و فرزندش محمد یگانه از نوازندگان بنام شمال خراسان هستند.

نقطه قوت دیگر فیلم تنبور نوازی و آواز خوانی همزمان خانم دنیا کمالی بود که تأثیر شدیدی بر مخاطب می گذاشت و در حالی که آواز خواندن زنان در شرایط فعلی ایران، تابو و ممنوع است، انتخاب ایشان به عنوان نوازنده و خواننده بسیار انتخاب هوشمندانه ای بود.

دنیا ترانه بسیار زیبایی می‌خواند و در پایان فیلم هم پیامِ خود، مردم سلحشور کرد و فیلمساز را یکجا به مخاطبین می دهد که:

“به امید روزی که هرکس به جای اسلحه، سازی در دست بگیرد.”

رمز و راز تاثیر تنبور بر روح و جان ما نیز همین است که تنبور، حافظه تاریخی چند هزار ساله قوم و نژاد ما است، حافظه‌ای که شاهد همه پیروزی‌ها، شکست‌ها، فراز و فرودها و غم و شادیِ تمدن کهنسال ایرانی بوده و در وجود نماینده خلفِ قوم ما، یعنی مردم سلحشور کردستان و در قامت تکیده سازی که به ظاهر چوبی و پوستی و سیمی خشک است، متبلور شده است.

خشک سیمی خشک چوبی خشک پوست

از کجا می‌آید این آوای دوست؟

بانگ گردش‌های چرخ است اینکه خلق،

می نوازندش به تنبور و به حلق.

شارژرهای جدید گوشی‌های آیفون

شارژرژهای جدید اَپِل برای گوشی‌های آیفون چه ویژگی‌هایی دارد؟به تازگی کمپانی اپل، قاب‌های جدیدی را مخصوص گوشی‌های مدل XS, XS Max  به بازار ارائه کرده است که در عین حال باطری این مدل از گوشی‌ها را نیز شارژ می‌کند.قاب‌های شارژی جدید دارای قدرت 1369mAh  هستند که در میان...

جشنواره نوروزی تیرگان در راه است

محمد تاج‌دولتیسومین جشنواره نوروزی تیرگان از هشتم  تا دهم ماه مارس ۲۰۱۹ در مرکز فرهنگی تورنتو در نورت یورک برگزار می‌شود.جشنواره تیرگان، بخش بزرگ و غیرقابل انکار هویت فرهنگی، هنری و اجتماعی ایرانیان مهاجر شده است.جشنواره تابستانی تیرگان که از ۱۳ سال پیش تاکنون هر...

شكست نشريات ادبى دوران تبعيد

فریده جلایی‌فر- روانشناس و منتقد اجتماعیفصلنامه باران، يكى از بهترين مجلات ادبى، به همت جناب مسعود مافان به دستم رسيد. با كمال تأسف متوجه شدم آخرين شماره‌ى باران را در دست دارم. قلبم درد گرفت، و با خود فكر كردم، آيا انتشار يك مجله‌ى ادبى با توان باران بايد محكوم به...

پرورش گاو و مصرف اِستیک و برگر، خطری بزرگ برای بقای محیط زیست انسان

هنگامی که وارد یک رستوران برگر فروشی می‌شویم، چه چیزی به ذهن ما می‌آید؟ برگر دوبله با پنیر و بیکن؟ نان قهوه‌ای یا تکه‌هایی از آووکادو؟ موادی که باعث آلودگی زیستی می‌شوند یا از اکوسیستم حفاظت می‌کنند؟احتمالاً درباره آخرین مورد، هیچ فکری نمی‌کنیم، اما شاید ضروری است...

کانادایی‌ها برای اینترنت چقدر هزینه می‌کنند؟

زمان آن رسیده است که کانادایی‌ها در نحوه استفاده از خدمات اینترنتی موبایل و منزل خود تجدید نظر کنند.اطلاعات منتشر شده در ماه دسامبر گذشته توسط کمیسیون ارتباطات و رادیو- تلویزیون کانادا، که به اختصار CRTC خوانده می‌شود، نشان می‌دهد که مشترکان تلفن همراه در کانادا در...

دو جاسوس ایرانی در جنوب کالیفرنیا دستگیر شدند

اختصاصی پرژن میرور از کالیفرنیایکی از پیشخدمت‌های یک رستوران ایرانی در منطقه اورنج کانتی در جنوب کالیفرنیا، به اتهام جاسوسی برای دولت ایران توسط مأموران اف بی آی دستگیر شد.به گزارش روزنامه لس آنجلس تایمز، مجید قربانی که در رستوران دریا، در مرکز خرید South Coast...

پیتزای همبستگی کانادایی‌ها برای کارمندان آمریکایی

.ماموران ترافیک هوایی کانادا در یک اقدام صمیمانه و ساده برای همکاران آمریکایی خود که درگیر تعطیلی دولت آمریکا هستند، برای یک وعده شام آنها پیتزا خریدندکارکنان بخش کنترل ترافیک هوایی در فرودگاه Moncton در نیوبرانزویک و فرودگاه Gander در نیوفاندلند برای همکاران خود در...

مادر ایرانی و دو فرزندش در تورنتو ناپدید شده‌اند

 پلیس شهر تورنتو با انتشار اطلاعیه‌ای اعلام کرده است در جستجوی یک مادر ایرانی و دو فرزند ۹ ساله و ۳ ساله اوست که از شب کریسمس تاکنون ناپدید شده‌اند.براساس اطلاعیه پلیس تورنتو، مادر گمشده صدف رسولی نام دارد و ۲۹ ساله با ۵ فوت و ۷ اینچ قد، هیکل متوسط و چشمان قهوه‌ای است...

محاکمه سارقان بزرگترین سکه طلای ساخت کانادا در برلین

محاکمه چهار مرد جوان که دو سال پیش یک سکه طلای ۱۰۰ کیلویی ساخت کانادا را از موزه شهر برلین سرقت کرده بودند، آغاز شده است.ارزش مالی سکه طلای ۱۰۰ کیلوگرمی با عنوان The Big Maple Leaf چند میلیون دلار تخمین زده شده است.سه تن از سارقان که Wissam R و Ahmed R و Wayci R نام...

چرا گروهی از مادران، جُفت جنین خود را پس از زایمان، می‌خورند؟

خوردن جفت پس از تولد نوزاد، به یکی از موارد رو به رشدی تبدیل شده است که مادران پس از زایمان انجام می‌دهند.جفت جنین، یا پلاسنتا (Placenta)، عضو موقتی که درون رحم زنان باردار به وجود می‌آید، معمولاً پس از زایمان از رحم مادر جدا می‌شود.با اینکه جفت وظیفه تغذیه جنین را بر...

Share This