به بهانه نمایش فیلم آواز خدا

by | Dec 9, 2018

دکتر ابوالفضل اقوامی

سال‌ها است نوای آسمانی تنبور تنم را لرزانده و آتش به جانم ریخته، بی آن که بدانم علتش چیست؟ چه در سال های اقامت در کرمانشاه در کودکی و سفر به شهرستان‌های مختلف آن نواحی، چه سال‌هایی که بنا به الزام شغل و زندگی، در شهرهای مختلف استان خراسان، گشته و زندگی کرده ام، در همه این سال‌ها، هیچ گاه علت تأثیر رمز آلود این ساز، علیرغم سادگی بیش از حدش بر من مکشوف نگردیده بود.

توفیق یارم شد و در تاریخ پنجم دسامبر ۲۰۱۸ (۱۵ آذر ۱۳۹۷) در اولین نمایش عمومی فیلم مستند “آواز خدا”، اثر هنرمند ارزنده عارف محمدی، در تورنتو حضور یافتم.

فیلم خوش ساخت و ارزشمندی که روایتگر داستان سفر او است به مهد “تنبور”، کردستان، البته با نیّت تهیه گزارش از کهنسال‌ترین تنبورنواز و در عین حال مرشد معنویِ یکی از آیین‌های عرفانی کهن ایران (یارسان)، سید قدمیار، که شور بختانه اندکی پیش از سفر روایتگر، به رحمت خدا می‌رود.

این سفر بهانه‌ای می‌شود تا تاریخچه چند هزار ساله تنبور و نیز آیین یارسان توسط دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی‌دان، شکافته و بررسی شود.

فیلم‌برداری، تدوین، دکوپاژ و بطور کلی همه عوامل فیلم در تراز جهانی و حاصل سال‌ها مرارت و تجربه فیلمساز به طور اخص و سایر همکارانش بطور اعم می باشد.

موسیقی که موضوع اصلی فیلم است و نیازمند دقت و وسواس زیاد، بسیار هنرمندانه بکار گرفته شده بود، بخصوص موسیقی کردستان که بسیار غنی است و به اندازه خودِ تنبور قدمت و ظرافت دارد. در حالی که بعلت حساسیت مطلب، می توانست مهم‌ترین نقطه آسیب فیلم باشد، برعکس نقطه قوت فیلم گردیده است.

انتخاب و توصیف الحان مختلف آوازها و مقام های موسیقی نواحی کردستان، آن هم به صورت مستند و علمی بسیار خوب انجام شده و با اینکه در بخش اجرای موسیقی در فضای باز، صدابرداری سر صحنه انجام نشده، ولی صدا و تصویر کاملا هنرمندانه سینک و منطبق شده اند.

البته به نظر من صحنه نواختن تنبور بر بالای صخره و سنگ به همراه رقصِ سماع، اگرچه نمادین و بسیار زیبا است و‌ استفاده از تکنولوژی های جدیدِ فیلم برداری با پهپاد آن را بسیار زیبا کرده، اما تا حدی روایت طبیعی و مستند گونه فیلم را آسیب زده است. ضمن اینکه اصولا این گونه رقصِ سماع، مخصوص قونیه و دراویش آن جا است و در کردستان آن چنان رایج نیست. صحنه های زیبا و هزار رنگ تنبور نوازیِ دسته جمعی یارسانی ها به اندازه کافی واقعی و تأثیر گذار بودند.

تحقیقات کامل و جامع در مورد تنبور و آیین عرفانی “یارسان” که از زبان دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی دان شنیده می شود، به حق مهم‌ترین نقطه قوت فیلم و  پاسخ بسیاری از ناگفته ها در مورد این ساز عرفانی و باستانی است.

تنبور در سفر دور و دراز چند هزار ساله اش به همه جا سفر کرده و در مناطق مختلف اسامی مختلف یافته است. منجمله در خراسان دو تار نام گرفته و نوازندگان ابتدایی و اصلی اش ساکنان کُرمانْجِ شمال خراسان (ایلی از کردهای ایران که در همه جای ایران پراکنده شده و به زبان خاص کُرمانجی سخن می‌گویند) بوده‌اند.

بزرگانی از خطه خراسان که من می‌شناسم، عثمان حق پرست و غلامعلی پور عطایی از جنوب خراسان و حاج قربان سلیمانی و حسین یگانه و فرزندش محمد یگانه از نوازندگان بنام شمال خراسان هستند.

نقطه قوت دیگر فیلم تنبور نوازی و آواز خوانی همزمان خانم دنیا کمالی بود که تأثیر شدیدی بر مخاطب می گذاشت و در حالی که آواز خواندن زنان در شرایط فعلی ایران، تابو و ممنوع است، انتخاب ایشان به عنوان نوازنده و خواننده بسیار انتخاب هوشمندانه ای بود.

دنیا ترانه بسیار زیبایی می‌خواند و در پایان فیلم هم پیامِ خود، مردم سلحشور کرد و فیلمساز را یکجا به مخاطبین می دهد که:

“به امید روزی که هرکس به جای اسلحه، سازی در دست بگیرد.”

رمز و راز تاثیر تنبور بر روح و جان ما نیز همین است که تنبور، حافظه تاریخی چند هزار ساله قوم و نژاد ما است، حافظه‌ای که شاهد همه پیروزی‌ها، شکست‌ها، فراز و فرودها و غم و شادیِ تمدن کهنسال ایرانی بوده و در وجود نماینده خلفِ قوم ما، یعنی مردم سلحشور کردستان و در قامت تکیده سازی که به ظاهر چوبی و پوستی و سیمی خشک است، متبلور شده است.

خشک سیمی خشک چوبی خشک پوست

از کجا می‌آید این آوای دوست؟

بانگ گردش‌های چرخ است اینکه خلق،

می نوازندش به تنبور و به حلق.

اعتراض ایمن در میان بحران کرونا

اعتراض ایمن در میان بحران کرونا

اعتراض از حقوق اولیه افراد در جوامع دموکرات است، اما در بحبوحه بیماری کووید-۱۹ و گسترش ویروس مرگبار کرونا، تظاهرات گروهی از معترضان در کنار یک دیگر و در یک مکان امنیت همه مردم را به خطر می‌اندازد.پس از کشته شدن جورج فلوید در شهر مینیا‌پولیس در آمریکا توسط یکی از...

اعلام حکومت نظامی در لس آنجلس

اعلام حکومت نظامی در لس آنجلس

گزارش اختصاصی پرژن میرور از لس‌آنجلسدر پی انتشار تصاویر دستگیری جورج فلوید و قرار دادن پای یکی از ماموران پلیس شهر مینیا‌پولیس در ایالت مینه‌سوتا آمریکا بر روی گردن جورج فلوید و سپس کشته شدن وی، تظاهرات گسترده‌ای در سراسر آمریکا در اعتراض به رفتار پلیس نسبت به سیاه‌...

دستور اجرایی ترامپ علیه شبکه‌های اجتماعی

دستور اجرایی ترامپ علیه شبکه‌های اجتماعی

دستور اجرایی دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا علیه شبکه‌های اجتماعی برای محدود کردن حفاظت‌های گسترده قانونی که شبکه‌هایی همچون توییتر و فیسبوک از آن بهره می‌برند، امروز به امضاء رسید. دونالد ترامپ با صدور این فرمان اجرایی با وارد کردن اتهام تبعیض توسط شرکت‌هایی همچون...

بنیاد پریا در دوران بحران کرونا در کانادا چه می‌کند؟

بنیاد پریا در دوران بحران کرونا در کانادا چه می‌کند؟

بنیاد پریا در دوران بحران کرونا در کانادا چه می‌کند؟پس از شیوع گسترده ویروس کرونا در کانادا گروهی از اعضای جامعه ایرانیان ساکن بزرگشهر تورنتو، از جمله سالمندان، افراد بیمار و بویژه دانشجویان ایرانی که بعنوان دانشجوی بین‌المللی در دانشگاه‌های انتاریو تحصیل می‌کنند، به...

قرنطینه اجباری مسافران انگلستان

قرنطینه اجباری مسافران انگلستان

قرنطینه اجباری مسافران ورودی به انگلستان از روز ۸ ژوئن به اجرا در خواهد آمد و هر فردی که از این دستور سرپیچی کند، مبلغ هزار پوند جریمه خواهد شد.پریتی پاتل، وزیر کشور انگلستان در کنفرانس خبری روزانه که در مقر نخست وزیری در خیابان داونینگ برگزار می‌شود، خبر قرنطینه...

خطر آتش سوزی ژل‌های ضد عفونی کننده

خطر آتش سوزی ژل‌های ضد عفونی کننده

پزشکان در بخش خدمات بهداشتی استان آلبرتا کانادا می‌گویند هنگامی که افراد در بیرون از منزل از ژل‌های ضد عفونی کننده دست استفاده می‌کنند، این ژل‌ها را برای مدت زمان طولانی در اتومبیل خود قرار ندهند چراکه احتمال بروز آتش سوزی وجود دارد.این توصیه در بولتن خبری روزانه...

ورود مسافران خارجی به کانادا همچنان ادامه دارد

ورود مسافران خارجی به کانادا همچنان ادامه دارد

ورود مسافران خارجی به کانادا که از روز ۲۳ مارس سال جاری به دلیل جلوگیری از گسترش ویروس کرونا محدود شده بود، به نظر می‌رسد به طور کامل به اجرا در نیامده است. گزارش‌های جدید نشان می‌دهند که در طول بحران همه گیری ویروس کرونا در کانادا، تعداد ۷۶ هزار و ۷۲ نفر از آمریکا و...

اف بی آی بدون کمک اپل قفل آیفون را باز کرد

اف بی آی بدون کمک اپل قفل آیفون را باز کرد

اف بی آی، پلیس فدرال آمریکا بدون کمک گرفتن از کمپانی اپل توانسته است قفل دو گوشی متعلق به مرتکبین حملات تروریستی را باز کند و به اطلاعات آنها دست یابد. این دو نفر در روز ۶ دسامبر سال گذشته در پایگاه هوایی پنساکولا در فلوریدا اقدام به تیراندازی کردند که منجر به کشته...

پرسش‌هايى ساده

پرسش‌هايى ساده

فریده جلایی‌فر – روانشناس و منتقد اجتماعی داستايوفسكى : «نقش انسان تنها در زنده بودن نيست، بلكه در اين است كه براى چه زنده است». پس از سقوط اقتصادى ٢٠٠٨ و با به نيستى كشاندن گروه عظيمى از سالمندان و باز نشستگان، پرسش‌هايى از مفهوم آزادى، برابرى و عدالت بار ديگر مطرح...

شغل‌های پر تقاضا در دوران پسا کرونا

شغل‌های پر تقاضا در دوران پسا کرونا

شغل‌های بسیار زیادی پس از شروع همه گیری ویروس کرونا در سراسر جهان مورد آسیب قرار گرفتند، به طوریکه یا از بین رفتند و یا محدود شدند.در ماه آوریل در اقتصاد کانادا حدود ۲ میلیون شغل از بین رفت، که دو برابر میزان شغل‌های از بین رفته در ماه مارس بود. نرخ بیکاری کانادا به...

Share This
%d bloggers like this: