دردهاى درمان نشده

فریده جلایی‌فر- روانشناس و منتقد اجتماعی

فروغ فرخزاد: 

خورشيد مرده بود

و هيچكس نمى‌دانست

كه نام آن كمبوتر غمگين

كز قلب‌ها گريخته، ايمان است.

به گمانم يكى از دلايل سرگشتگى و ناكامى ما ايرانيان درمان نكردن دردهاى تاريخى‌مان است.

مردمانى بدون پرسش هستيم و چون پرسش نمى‌كنيم نمى‌انديشيم و چون نمى‌انديشيم دردهايمان را نديده و تاريخ نا خوانده‌مان را تكرار مى‌كنيم.

والتربنيامين: پشت هر فاشيستى، انقلابى ناكام است.

انقلاب ٥٧ انقلابى ناكام بود. آنان كه در اين انقلاب شركت كردند احساس گناه مى‌كنند، آنان كه در اين انقلاب شركت نكردند هم احساس گناه مى‌كنند و اين حس گناه در درازناى ٤٦ سال گذشته تبديل به زخمى كهنه و دردى جمعى شده، و چون اين درد جمعى پاسخگوى وجدان اخلاقى ما نيست، ما و ناتوانى ما به شكل پرخاشگرى و يكديگر را متهم كردن درآمده. و اين چيزى است كه بر تمام ما ايرانيان گذشته است.

اين دردهاى كهنه و درمان نشده توان انديشيدن را از ما گرفته و ما را از تفكر انتقادى سالم دور می‌كند. اين ناتوانى‌ها به شكل فرياد زدن و ايجاد هياهوهاى بى رحمانه بروز مي‌كند، و در اين ميان صداى انتقادى سالم و برآمده از انديشيدن شنيده نخواهد شد.

در اين ٤٦ سال هرگاه رويدادى تازه و جديد رخ داده، جنجال‌ها و متهم كردن‌ها به نهايت رسيده و در پايان در بر همان پاشنه هميشگى چرخيده است.

شكسپير: مشكل از إقبال ما نيست، از درون خود ماست.

ما نياز به روان درمانى و گفتگوى سالم داريم. ما نياز به خواندن تاريخ خود داريم (حداقل تاريخ ١٠٠سال اخير)، ما نياز به آموختن گفتگوى متمدنانه داريم و ما نياز به شناخت درد يكديگر داريم.

والتر بنيامين :برآمدن نازيسم در آلمان نتيجه زخم درمان نشده در جنگ جهانى اول بود.

تمدن كهن ايرانى، داشتن بزرگانى چون حافظ، سعدى رودكى و… به ما غرور مي‌دهد و اين ٤٦ سال دردى بى درمان از حقارت. ناكامى ٥٧ از تك تك ما مرمانى ساخته با دردهايى عميق و حقارتى نا روا. اين زخم‌ها بانى زخم زدن ما به يكديگر است، حال آن‌كه زخم زدن به ديگرى زخمى به زخم‌هاى ما أضافه مي‌كند.

ما هنوز گرفتار درد بى درمان كودتاى ٢٨ مرداد هستيم، چون توان گفتگوى منطقى و بى طرفانه در اين مورد را نداریم. اين زخم، هم چنان درد را فرياد مي‌زند، و هنوز كسى نيست كه مرهمى بر آن گذاشته، از آن عبور كند و درسِ آموخته از آن را امروز به‌كار بندد. و اگر كسى هم اين كار را بکند، در هياهوى فريادهاى بيمار گونه شنيده نخواهد شد. اگر تاريخ را با نگاه بى طرفانه بخوانيم و ديدى سالم داشته باشيم مى‌توانيم اين چرخه باطل را متوقف كنيم.

اپوزيسيون ايرانى (از هر رنگ و بو، ايدئولوژى و آرمانى) بايد مراقب باشد تا انقلاب “اورولى” ديگرى به بار نياورد و زخمى تازه به زخم‌هاى ايران و ايرانى اضافه نكند. زمانى كه طرفداران اپوزيسيونى، با فرياد و رگهاى برآمده گردن از آزادى و دموكراسى سخن مى‌گويند، بايد از آينده آن اپوزيسيون هراس داشت، زيرا دموكراسى در پوشش فرياد، تصويرى اقتدارگرا را به نمايش مى‌گذارد.

اپوزيسيون امروز با اپوزيسيون ٥٧ تفاوت چندانى ندارد، نفرت از يك حكومت نبايد چشم را از ديدن آينده‌اى شبيه به همان حكومت ناتوان كند!

داريوش شايگان: بايد اعتراف كنم كه شرمنده‌ام كه نسل ما گند زد.

با اميد به اين كه اپوزيسيون، سياسيون، روشنفكران، هنرمندان و طرفدارانشان بانى “گند” ديگرى نشوند.

سهراب سپهرى :

هر چه دشنام، از لب‌ها خواهم برچيد

هر چه ديوار، از جا خواهم بركند

رهزنان را خواهم گفت: كاروانى آمد بأرش لبخند

ابر را پاره خواهم كرد

من گره خواهم زد، چشمان را با خورشيد

دل را با عشق

سايه ها را با آب

شاخه‌ها را با باد