زن ایرانی-کانادایی، پرچم‌دار کمپین آزادی ورود زنان ایرانی به استادیوم‌های ورزشی

گزارش ویژه پرژن میرور

مریم شجاعی، شهروند ایرانی- کانادایی و خواهر مسعود شجاعی، کاپیتان تیم ملی فوتبال ایران برای لغو ممنوعیت ورود زنان ایرانی به استادیوم‌های ورزشی تلاش می‌کند.

روزنامه نیویورک ‌تایمز، این هفته گزارشی همراه با گفتگو با مریم شجاعی در باره کارزار رفع ممنوعیت از ورود زنان ایرانی به استادیوم‌های ورزشی منتشر کرده است.

تیم ملی فوتبال مردان ایران در بالاترین رده قاره آسیا قرار دارد. موقعیت فوتبال ایران در آسیا زمینه ساز علاقه‌مندی ایران، بعنوان کشوری از خاورمیانه برای میزبانی جام جهانی ۲۰۲۲ در این منطقه شده بود اما در نهایت امیر نشین قطر واجد شرایط میزبانی اعلام شد.

انتظار می‌رود در صورت راهیابی ایران به مسابقات جام جهانی ۲۰۲۲، هزاران نفر از علاقه‌مندان به فوتبال از ایران برای تشویق تیم کشور خود به قطر سفر کنند. بسیاری از این افراد زنان ایرانی هستند که در ایران زندگی می‌کنند، اما همچنان از حضور آنها در ورزشگاه‌های ایران برای تماشای مسابقات فوتبال باشگاهی و ملی ممانعت به عمل می‌آید.

بزرگترین مانع ایران برای راهیابی به مسابقات جام جهانی آینده بیرون از زمین چمن قرار دارد، چراکه کارزاری به راه افتاده است که برای رفع این ممنوعیت هر روز صدای بلندتری پیدا می‌کند. رهبران این کارزار، از جمله خواهر کاپیتان تیم ملی فوتبال ایران، از فیفا درخواست کرده‌اند که در صورت تداوم ممنوعیت حضور زنان برای تماشای مسابقات فوتبال در استادیوم‌های ایران، حضور ایران در جام جهانی آینده را ممنوع کند.

زنانی که این حرکت را رهبری می‌کنند، می‌گویند احساس آنها به تیم ملی ایران به اندازه طرفداران مرد ایرانی است، و امیدوارند تهدید جدی اخیر که توسط فیفا برای فدراسیون فوتبال ایران در مورد حضور زنان در استادیوم‌ها فرستاده شده است، منجر به لغو این ممنوعیت چهل ساله بشود.

ماه گذشته، جیانی اینفانتینو رییس فیفا در نامه‌ای که برای مهدی تاج، رییس فدراسیون فوتبال ایران نوشت، از وی خواست تا قبل از پانزدهم ماه ژوئیه پاسخی درباره « قدم‌های محکم» فدراسیون فوتبال ایران برای اطمینان از حضور زنان ایرانی در مسابقات انتخابی جام جهانی، که در شهریور ماه آغاز می‌شود برای وی ارسال کند. این ضرب‌الاجل دوشنبه هفته گذشته بدون پاسخی از طرف ایران به پایان رسید.

مریم شجاعی، خواهر مسعود شجاعی کاپیتان تیم ملی فوتبال ایران، در طول پنج سال گذشته با نشان دادن بَنِر‌های اعتراضی خود در استادیوم‌هایی که تیم ایران در خارج از کشور بازی داشته است، نسبت به ممنوعیت حضور زنان ایرانی در استادیوم‌ها کارزار اعتراضی، از جمله در جام جهانی سال گذشته در روسیه به راه انداخته است.

وی در گفتگو با روزنامه نیویورک تایمز گفته است:« من از فیفا می‌خواهم تا فشار بیشتری به ایران بیاورد، و فشار بیشتر به معنی تحریم است، رفتار فدراسیون ایران باید نتایجی در بر داشته باشد، که یکی از آنها می‌تواند تعلیق فدراسیون فوتبال ایران باشد.»

تاکنون فیفا علاقه چندانی برای جریمه ایران به جهت تخلف از آنچه که خود به عنوان « یکی از اصول بنیادین» فیفا توصیف می‌کند، نشان نداده است. اگر در نهایت فیفا اقدامی در این زمینه انجام دهد، این عمل می‌تواند برای شجاعی عواقب شخصی در بر داشته باشد. برادر او، مسعود سلیمانی شجاعی، در حال حاضر کاپیتان تیم ملی فوتبال ایران است، و به عنوان یک قهرمان ملی در سه دوره جام جهانی برای ایران بازی کرده است.

مریم شجاعی، خواهر مسعود شجاعی، شهروند کانادا است و برای اولین بار خود را به عموم معرفی کرده است، و گفته است که پس از اینکه در جام جهانی ۲۰۱۴ برزیل، مقبولیت تیم ملی فوتبال ایران را در میان زنان ایرانی مشاهده کرد، تصمیم به راه‌اندازی این کارزار گرفت. وی گفته است که کارزار اعتراضی او هیچ ربطی به برادرش ندارد. او حتی به برادرش نگفته بود که برای دیدن بازی‌های تیم ایران به روسیه سفر کرده بود، جایی که به عنوان اعتراض، کارزار «حق من» را به همگان معرفی کرد.

مقاومت در برابر این ممنوعیت در زمانی اتفاق می‌افتد که اخیراً جام جهانی زنان در فرانسه برگزار شد، و بازیکنان، طرفداران و دیگر افراد درباره مسائلی همچون، پرداخت‌های برابر به بازیکنان زن و سرمایه گذاری بیشتر در فوتبال زنان توسط فدراسیون‌های کشورها و دیگر مشکلات جنسیتی موجود در فوتبال زنان در معرض دید همگان قرار گرفت.

البته ایران دارای تیم ملی فوتبال زنان است، که با حجاب اسلامی در مسابقات شرکت می‌کنند و زمانی که در داخل ایران بازی دارند فقط در حضور تماشاچیان زن بازی می‌کنند و از حضور تماشاچیان مرد برای تماشای بازی آنها جلوگیری می‌شود.

عدم پیشرفت در این زمینه برای اینفانتینو شرم‌آور است، او در نوامبر سال ۲۰۱۸، در یک بازی در تهران به همراه مقامات ایرانی در استادیوم حضور یافت، که در آن بازی، ایران ممنوعیت حضور زنان در استادیوم را لغو کرد و به چند صد تن از زنان اجازه دادند تا در استادیوم بازی را از نزدیک ببینند. اینفانتینو در آن زمان گفت که این لحظه علامت پیشرفت است، در حالی که کنشگران این عمل را یک نمایش تبلیغاتی نامیدند که چیزی بیش از یک رفتار طراحی شده برای فریب یک فرد خارجی زود باور نبوده است.

مریم شجاعی در گفتگو با نیویورک تایمز گفته است که به دبیر کل فیفا، فاطما سامورا، پیش از آن بازی گفته بود که مسوؤلین ایرانی از حضور اینفانتینو در استادیوم آزادی تهران برای یک نمایش استفاده خواهند کرد. وی همچنین طوماری با بیش از ۲۰۰ هزار امضاء به دبیر کل فیفا نشان داده بود که در آن خواستار رفع ممنوعیت حضور زنان در استادیوم‌های ایران شده بودند.

یک فعال دیگر که بر علیه این محدودیت‌ها برای زنان ایرانی به مدت ۱۵ سال در حال فعالیت است، خانم دیگری است که خود را سارا معرفی کرده و از ترس دستگیری در ایران از ذکر نام خانوادگی خود خودداری کرده است. وی نیز گفته است که به باور او فیفا باید به جای صرفاً صحبت کردن در این باره قاطعانه عمل کند. از بیست نفر زنی که این کارزار را شروع کردند، و در حال حاضر آن را (استادیوم آزاد) می‌نامند، سارا تنها فردی است که در ایران مانده است. به گفته او، بقیه از کشور رفته‌اند.

در ماه مارس گذشته سارا به همراه ده‌ها تن از زنان و دختران ایرانی طرفدار فوتبال سعی داشتند تا برای تماشای بزرگترین مسابقه فوتبال داخل کشور که بین تیم‌های پرسپولیس و استقلال و با حضور نزدیک به یکصد هزار تماشاگر مرد انجام می‌شد، وارد استادیوم شوند، و عده‌ای از آنها که خود را به شکل پسران و مردان درآورده بودند، پس از اعتراض به عدم اجازه ورود به استادیوم برای چند ساعت بازداشت و زندانی شدند.

مریم شجاعی در سال ۲۰۰۷ به کانادا مهاجرت کرده است و در سال ۲۰۱۲ شهروند این کشور شده است.  بنرهای او هنگام حضور در دیگر کشورها از جمله در جام جهانی روسیه، جایی که فیفا دستور‌العمل‌های حقوق بشری جدیدی را اتخاذ کرد، توقیف شدند، و  به او گفته شد که برای حضور با این بنرها باید اجازه کتبی داشته باشد. مریم شجاعی گفته است: «من با دو روحانی محترم صحبت کردم، و آنها گفتند که این هیچ ربطی به اسلام ندارد.» ممنوعیت حضور زنان در استادیوم‌ها که به ورزش‌های والیبال و بسکتبال نیز گسترش یافته است، یک تضاد کامل با دیگر عرصه‌های فرهنگی در ایران ایجاد می‌کند، منجمله سالن‌های تأتر و سینما که افراد با جنسیت‌های مختلف به طور آزادانه و مختلط می‌توانند در آنجا حضور داشته باشند.

اما در کشوری که تحت تحریم‌های فلج کننده قرار گرفته است، تیم موفق فوتبال آن، با میلیون‌ها نفر طرفدار، هنگامی که تیم ملی ایران وارد زمین چمن فوتبال می شود، محبوبیت بی همتایی دارد. به گفته مریم شجاعی، این محبوبیت، به این معنی است که تهدید ممنوعیت حضور در مسابقات انتخابی جام جهانی به احتمال زیاد منجر به رفع ممنوعیتی خواهد شد که مدت زمان کمی پس از انقلاب ایران در سال ۱۹۷۹ به اجرا درآمده است.

وی در پایان گفت:«چهل میلیون زن ایرانی طرفدار فوتبال هستند، و چهار دهه است که حضور آنها در استادیوم منع شده است. من فکر می‌کنم، اگر تیم ملی فوتبال ایران برای یک دوره جام جهانی محروم شود، ارزش ‌آن را دارد. مطمئن هستم که سرانجام، در ۱۰ یا ۲۰ سال دیگر، مردم به ارزش آن پی خواهند برد.»