به بهانه نمایش فیلم آواز خدا

by | Dec 9, 2018

دکتر ابوالفضل اقوامی

سال‌ها است نوای آسمانی تنبور تنم را لرزانده و آتش به جانم ریخته، بی آن که بدانم علتش چیست؟ چه در سال های اقامت در کرمانشاه در کودکی و سفر به شهرستان‌های مختلف آن نواحی، چه سال‌هایی که بنا به الزام شغل و زندگی، در شهرهای مختلف استان خراسان، گشته و زندگی کرده ام، در همه این سال‌ها، هیچ گاه علت تأثیر رمز آلود این ساز، علیرغم سادگی بیش از حدش بر من مکشوف نگردیده بود.

توفیق یارم شد و در تاریخ پنجم دسامبر ۲۰۱۸ (۱۵ آذر ۱۳۹۷) در اولین نمایش عمومی فیلم مستند “آواز خدا”، اثر هنرمند ارزنده عارف محمدی، در تورنتو حضور یافتم.

فیلم خوش ساخت و ارزشمندی که روایتگر داستان سفر او است به مهد “تنبور”، کردستان، البته با نیّت تهیه گزارش از کهنسال‌ترین تنبورنواز و در عین حال مرشد معنویِ یکی از آیین‌های عرفانی کهن ایران (یارسان)، سید قدمیار، که شور بختانه اندکی پیش از سفر روایتگر، به رحمت خدا می‌رود.

این سفر بهانه‌ای می‌شود تا تاریخچه چند هزار ساله تنبور و نیز آیین یارسان توسط دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی‌دان، شکافته و بررسی شود.

فیلم‌برداری، تدوین، دکوپاژ و بطور کلی همه عوامل فیلم در تراز جهانی و حاصل سال‌ها مرارت و تجربه فیلمساز به طور اخص و سایر همکارانش بطور اعم می باشد.

موسیقی که موضوع اصلی فیلم است و نیازمند دقت و وسواس زیاد، بسیار هنرمندانه بکار گرفته شده بود، بخصوص موسیقی کردستان که بسیار غنی است و به اندازه خودِ تنبور قدمت و ظرافت دارد. در حالی که بعلت حساسیت مطلب، می توانست مهم‌ترین نقطه آسیب فیلم باشد، برعکس نقطه قوت فیلم گردیده است.

انتخاب و توصیف الحان مختلف آوازها و مقام های موسیقی نواحی کردستان، آن هم به صورت مستند و علمی بسیار خوب انجام شده و با اینکه در بخش اجرای موسیقی در فضای باز، صدابرداری سر صحنه انجام نشده، ولی صدا و تصویر کاملا هنرمندانه سینک و منطبق شده اند.

البته به نظر من صحنه نواختن تنبور بر بالای صخره و سنگ به همراه رقصِ سماع، اگرچه نمادین و بسیار زیبا است و‌ استفاده از تکنولوژی های جدیدِ فیلم برداری با پهپاد آن را بسیار زیبا کرده، اما تا حدی روایت طبیعی و مستند گونه فیلم را آسیب زده است. ضمن اینکه اصولا این گونه رقصِ سماع، مخصوص قونیه و دراویش آن جا است و در کردستان آن چنان رایج نیست. صحنه های زیبا و هزار رنگ تنبور نوازیِ دسته جمعی یارسانی ها به اندازه کافی واقعی و تأثیر گذار بودند.

تحقیقات کامل و جامع در مورد تنبور و آیین عرفانی “یارسان” که از زبان دکتر بهمن کاظمی، پژوهشگر و موسیقی دان شنیده می شود، به حق مهم‌ترین نقطه قوت فیلم و  پاسخ بسیاری از ناگفته ها در مورد این ساز عرفانی و باستانی است.

تنبور در سفر دور و دراز چند هزار ساله اش به همه جا سفر کرده و در مناطق مختلف اسامی مختلف یافته است. منجمله در خراسان دو تار نام گرفته و نوازندگان ابتدایی و اصلی اش ساکنان کُرمانْجِ شمال خراسان (ایلی از کردهای ایران که در همه جای ایران پراکنده شده و به زبان خاص کُرمانجی سخن می‌گویند) بوده‌اند.

بزرگانی از خطه خراسان که من می‌شناسم، عثمان حق پرست و غلامعلی پور عطایی از جنوب خراسان و حاج قربان سلیمانی و حسین یگانه و فرزندش محمد یگانه از نوازندگان بنام شمال خراسان هستند.

نقطه قوت دیگر فیلم تنبور نوازی و آواز خوانی همزمان خانم دنیا کمالی بود که تأثیر شدیدی بر مخاطب می گذاشت و در حالی که آواز خواندن زنان در شرایط فعلی ایران، تابو و ممنوع است، انتخاب ایشان به عنوان نوازنده و خواننده بسیار انتخاب هوشمندانه ای بود.

دنیا ترانه بسیار زیبایی می‌خواند و در پایان فیلم هم پیامِ خود، مردم سلحشور کرد و فیلمساز را یکجا به مخاطبین می دهد که:

“به امید روزی که هرکس به جای اسلحه، سازی در دست بگیرد.”

رمز و راز تاثیر تنبور بر روح و جان ما نیز همین است که تنبور، حافظه تاریخی چند هزار ساله قوم و نژاد ما است، حافظه‌ای که شاهد همه پیروزی‌ها، شکست‌ها، فراز و فرودها و غم و شادیِ تمدن کهنسال ایرانی بوده و در وجود نماینده خلفِ قوم ما، یعنی مردم سلحشور کردستان و در قامت تکیده سازی که به ظاهر چوبی و پوستی و سیمی خشک است، متبلور شده است.

خشک سیمی خشک چوبی خشک پوست

از کجا می‌آید این آوای دوست؟

بانگ گردش‌های چرخ است اینکه خلق،

می نوازندش به تنبور و به حلق.

کانادا چگونه باید از مردم ایران حمایت کند

کانادا چگونه باید از مردم ایران حمایت کند

بیش از سی تن از فعالان دانشگاهی، فرهنگی،سیاسی و اجتماعی جامعه ایرانیان کانادا با امضای نامه‌ای خطاب به آقای جاستین ترودو نخست وزیر، درخواست‌های مشخصی را مطرح کرده‌اند و خواسته‌اند دولت کانادا فوراً به موارد درخواست شده عمل کند.

کانادا باید در حمایت از مردم ایران فورا اقدام کند

در پی ادامه اعتراضات گسترده مردم ایران در روزها اخر گروهی از شهروندان ایرانی-کانادایی با ارسال نامه‌ای به جاستن ترود، نخست وزير کانادا درخواست کردند تا دولت کاناداار مردم ایران حمایت کند.

نامه نویسندگان، دانشگاهیان و هنرمندان ایرانی در محکومیت حمله به سلمان رشدی

در پی ترور ناموفق سلمان رشدی، نویسنده معروف کتاب آیات شیطانی، در جریان یک سخنرانی در شهر نیویورک، موج اعتراضات نسبت به این اقدام جنایتکارانه ادامه دارد.

محمد لیلو، دوست پسر سابق الناز حاج تعمیری متهم به آزار جنایی شد

محمد لیلو، دوست پسر سابق الناز حاج تعمیری که چند هفته پیش در شهر ساحلی واساگا در انتاریو ربوده شد، ماه گذشته توسط پلیس بازداشت و متهم به آزار جنایی شد.

دکتر امیر حیدریان رفع اتهام شد

دادگاه انتاریو کلیه اتهامات دکتر امیر حیدریان، دندانپزشک ایرانی کانادایی را بی اساس دانست و با صدور حکمی او را بی‌گناه اعلام کرد.

مردم کانادا نگران بازپرداخت کمک‌های اضطراری دولتی هستند

مردم کانادا به ویژه افرادی که با شروع همه گیری بیماری کووید-۱۹ بیکار شدند و از دولت کمک‌های مالی دریافت کردند، نگران بازپرداخت این مبالغ به اداره مالیات کانادا هستند.

رژه افتخار تورنتو برگزار شد

رژه افتخار تورنتو پس از دو سال وقفه به دلیل بروز همه گیری بیماری کووید-۱۹، روز یکشنبه ۲۶ ژوئن ۲۰۲۲ در مرکز شهر تورنتو برگزار شد.

مستند بابک پیامی در فستیوال فیلم تورنتو

مستند بابک پیامی در فستیوال فیلم تورنتو

. اگرچه از نگاه علم ریاضی 752 یک شماره است، اما از نگاه بابک پیامی، سینماگر ایرانی-کانادایی، ۲ ساعت روایت یک فاجعه است. فاجعه سرنگونی پرواز شماره ۷۵۲ هواپیمای اوکراینی

فرش قرمز دولت کانادا برای عوامل جمهوری اسلامی 

فرش قرمز دولت کانادا برای عوامل جمهوری اسلامی 

حضور افراد وابسته و شبکه‌های لابیگر جمهوری اسلامی در کانادا گسترده‌تر از آن است که در افکار عمومی در باره آن صحبت می‌شود.
در سکوت و بی‌اعتنایی اغلب رسانه‌ها، به نظر می‌رسد برخی روزنامه‌نگاران کانادایی توجه بیشتری به این موضوع پیدا کرده‌اند.

به خبرنامه پرژن میرور بپیوندید

Join our mailing list to receive the latest news and updates

You have Successfully Subscribed!

Share This

Share This

Share this post with your friends!