تخريب اميد

فریده جلایی‌فر- روانشناس و منتقد اجتماعی

طالبوف تبريزى : “عجيب است كه در ايران بر سر آزادى عقايد جنگ مي‌كنند ولى هيچكس به عقيده‌ى ديگري وقعي نمی‌گذارد“.

واين روايت همچنان ادامه دارد!

اپوزيسيون چيست؟ اپوزيسيون كيست؟ اپوزيسيون چه مي‌كند و چه بايد بكند؟ آيا اپوزيسيون مسئول ايجاد تفاهم و همراهی با ديگر بخش‌های سياسی هست يا نه؟ 

بيش از ٨ ميليون ايرانی خارج از مرزهای ايران زيست می‌كنند و می‌توان گفت اكثر آنان مخالف رژيم حاكم بر ايران هستند اما آيا می‌توان آنها را اپوزيسيون ناميد؟ اما واژه اپوزيسيون به گروهي اطلاق می‌شود كه براي فروپاشی رژيم فعال بوده و تمام تلاش آنها برای نجات ايران و ايرانی است. يا حداقل خودشان چنين ادعائی دارند.

در بازه‌ی زمانی بيش از ٤٣ سال، اپوزيسيون مقاله نوشته، كنفرانس برگزار کرده و سخنرانی كرده، و كسانی كه با آن گروه هم رای بوده‌اند مقالات را خوانده به سخنرانی‌ها رفته و آفرين گفته‌اند. اما آيا با مخالفان گفتگو كرده‌اند؟ آيا با مخالفان نشست و برخاست داشته‌اند؟ تنها و تنها يكديگر را نفی كرده واين نفی و رد كردن تا توهين واهانت واتهامات فردی ادامه پيدا كرده و پس از سالها که دور هم جمع شدند(جنبش مهسا)، ديديم كه چه شد!

نا اميدی، اتهامات نامفهوم و تخريب يكديگر. البته در اين روند، مردم عادی هم بيكار ننشسته و هر يك به گروه مخالف اتهام زده و اين بحران را دردناك‌تر كردند.

ما را چه می‌شود؟ چرا منافع فردی را به منافع ملی ترجيح می‌دهيم؟ چرا نياموخته‌ايم كه گروهی يكرنگ و هم صدا، رنگ و بوی ديكتاتوری دارد؟ چرا از گفتگو با مخالفان و منتقدان خود در هراسيم؟ و چرا نمی‌آموزيم كه هراس و ترس آغاز بی عملی است و بی عملی همين وضعيت فعلی است؟

چرا نمی‌آموزيم كه پذيرش حقيقت رنگارنگی و قبول و احترام به عقايد مخالف نشان از شهامت، آزادگی و دموكرات بودن است؟

نيچه: ” مردم حقيقت را نمی‌پذيرند چون نمی‌خواهند به تخيلات كه تمام عمر بر اساس آن زندگی كرده‌اند آسيبی برسد“.

ما گرفتار عقايدمان هستيم و هويت‌مان را با عقايدمان آنچنان گره زده‌ايم كه تغيير آنها، هويت‌مان را متلاشی می‌كند. در حالی كه تغيير و پذيرش آن و احترام به عقايد متفاوت آغاز عمل كردن به دموكراسي است، اما اكثر ما تغيير را به شكل “باخت” می‌بينيم و به همين سبب عذر خواهی برايمان بسيار دشوار است. حتا كساني كه براي اشتباهات گذشته‌شان پوزش می‌خواهند بطور مداوم مورد بی احترامی قرار می‌گيرند. 

هر چه از مخالفان خود دورتر شويم درجه توهم‌مان بيشتر شده و آرام آرام اين توهم تبديل به ترس شده و بی عملی آغاز می‌شود زيرا بی عملی تنها راه حفظ هويت متوهم است. تعاريف سلبی، دشمن دموكراسی است.

ما هنوز بر سر روايت مصدق به يك تعادل در گفتگو نرسيده‌ايم و در گفتگوها به توهين و بی احترامی به يكديگر می‌رسيم و امروز روايت ٥٧ هم به آن اضافه شده. 

لزومی ندارد همه بر سر روايت‌های تاريخی‌مان يكسان فكر كنيم. با احترام به يكديگر كنار هم قرار بگيريم و واقعيت‌ها و اسناد را بپذيريم نه روايت‌های احساسي و عاطفي را.

اُدری لُرد Audrey lorde: ” تا زماني كه ما به خاطر هويت‌های جزئی‌مان جدا از هم باقی بمانيم نمی‌توانيم در اقدام سياسی مؤثری به يكديگر بپيونديم“.

مردم ايران به دنبال آزادی و كرامت انسانی‌شان هستند و در اين راه جان می‌بازند و ما خارج نشينان نزاع‌مان جمهوری، سلطنت، چپ، راست و… است. كجا ايستاده‌ايم و چه می‌كنيم؟ 

ايران و ايرانی در لبه‌ی پرتگاه سقوط است. مسئووليت و اخلاق كجاست؟ 

چرا اپوزيسيون به مردم توضيح نمی‌دهد كه چه می‌كند و چه شد؟ چرا منشور مهسا در هم شكست و چرا نسبت به پاسخگويی احساس مسئووليت نمی‌كند؟ در كار سياسی اخلاق و حس مسئووليت مهم‌تر از منافع شخصی و غرور فردی است. چرا ”هويت‌های فردی“ را كنار نمی‌گذارند؟

داستا يوفسكی : ” نقش انسان تنها در زنده بودن نيست، بلكه در اينست كه براي چه زنده است“.

تاريخ، ايرانيان برون مرز و اپوزيسيون را قضاوت خواهد كرد.

فروغ فرخزاد:

شايد هنوز هم 

درپشت چشم‌های له شده، در عمق انجماد

يك چيز نيم زنده مغشوش 

بر جای مانده بود، كه در تلاش بي رمقش می‌خواست

ايمان بياورد به پاكي آواز آب‌ها 

شايد، ولي چه خالی بی پايانی 

خورشيد مرده بود 

و هيچكس نمی‌دانست 

كه نام آن كبوتر غمگين 

كز قلب‌ها گريخته ايمان است.