تنبور، طنین آواز خداست

محمد تاج‌دولتی

در میان سازهای موسیقی ایرانی/شرقی، شاید تنبور توجهی را که سازهای دیگر داشته‌ و دارند، نداشته است. 

خیلی‌ها ساز تنبور را نمی شناسند و با صدای آن، در مقایسه با سازهای دیگر آشنا نیستند.

مستند «آواز خدا»، آخرین اثر سینمایی عارف محمدی، به شیوه‌ای لطیف و ماهرانه نه فقط ساز تنبور را به تماشاگر می‌شناساند، بلکه روایتی شیرین و جذاب و بسیار آگاهی دهنده از تاریخچه تنبور نوازی و بزرگترین گروه تنبور نوازان ایران، و بالاتر از همه قصه زندگی پیرترین تنبور نواز ایرانی را مقابل چِشمان ما قرار می‌دهد.

عارف محمدی، بیش و پیش از همه فردی بسیار متین و بی‌ادعا و دوست‌ داشتنی‌ست. این‌را نه به دلیل سابقه بیست ساله آشنایی و همکاری و رفاقت با او، که به تأیید تقریباً همه کسانی که به نحوی با او آشنا هستند، می‌گویم.

عارف محمدی درس‌خوانده سینما و فیلمساز است. تاریخ سینمای ایران را خوب و دقیق می شناسد. تحلیلگر و منتقد فیلم است. خوب می‌داند چگونه موضوعات فرهنگی اجتماعی مطرح شده در فیلمنامه‌ها و آثار سینمایی مشهور و شناخته شده، در رابطه با واقعیت‌های اجتماعی دیروز و امروز جامعه ایران، به درستی و به‌جا، در فیلم‌ها، مطرح و استفاده شده است یا نه.

عارف محمدی بیست سال است که از طریق برگزاری کارگاه‌های آموزش سینما و نقد فیلم، فعالیت‌های روزنامه‌نگارانه، برگزاری مراسم بزرگداشت از چهره‌های معروف سینما و تأتر ایران، شرکت در جلسات بحث و گفتگو، تولید و اجرای برنامه‌های تلویزیونی در باره سینما و بسیاری فعالیت‌های دیگر، بی تعارف، به یکی از ستون‌های فرهنگی-هنری باهمستان ایرانی-کانادایی تبدیل شده است.

عارف محمدی با تأسیس گروه هنری موج نو، سالهاست به کار مستند سازی مشغول است و با تلاشی خستگی‌ناپذیر و گاه بسیار دشوار، سوژه‌هایی ناب و فکر شده را انتخاب و تولید می‌کند و به نمایش می‌گذارد.

عارف محمدی مستند‌های کوتاهی در باره سوژه‌هایی چون «اولین راننده اتوبوس زن ایرانی» و «اولین مکانیک زن ایرانی» ساخته و به نمایش گذاشته که برخی از کارهای او در بخش مطالعات زنان کالج جرج براون، موضوع تدریس است.

چند سال پیش عارف محمدی نخستین مستند بلند خود را با عنوان «بازمانده‌ای از ماگادان»، روایت زندگی یکی از مبارزان سیاسی ایران در دهه‌های گذشته و سال‌های تبعیدش در کمپ‌های جزایر گولاک در اتحاد جماهیر شوروی سابق، ساخت که در چند فستیوال فیلم بین‌المللی نمایش داده شد و جوایزی دریافت کرد.

مستند بلند «آواز خدا»، آخرین کار نمایشی عارف محمدی است که روز چهارشنبه ۵ دسامبر، برای نخستین بار در تورنتو به نمایش عمومی درخواهد آمد.

«آواز خدا» روایت زندگی تنبورنواز کهنسال ۱۲۰ ساله‌ای بنام «سید قدم‌یار حسینی» و گروه تنبورنوازان «یارسان» در منطقه کرمانشاه ایران است. مستندی سرشار از چشم‌اندازهای زیبا و بی‌نظیر طبیعی در ایران، با فیلمنامه‌ای عمیق و عاطفی.

مستند «آواز خدا» تاکنون در چند فستیوال فیلم بین‌المللی شرکت داشته است.

 نمایش در فستیوال جهانی مونترآل، فینالیست فستیوال مستندهای مستقل هالیوود، جایزه فستیوال فیلم کلکته، شرکت در فستیوال فیلم سلیمانیه در کردستان عراق، و جایزه دوم فستیوال جهانی دین و معنویت در اندونزی، تازه‌ترین دستاوردهای مستند «آواز خدا»ست.

ارتباط با تماشاگر عام از طریق فیلم مستند، و محدود نبودن به توجه تماشاگرِ خاص، از ویژه‌گی‌های کارهای سینمایی عارف محمدی است.

«آواز خدا»ی عارف محمدی را پیش از این در یک نمایش خصوصی دیده‌ام و پیشنهادم به دوستاران سینما، تماشای آن در نخستین نمایش عمومی در روز ۵ دسامبر در سالن نمایش کتابخانه فرویو مال در شهر تورنتوست.

«آواز خدا» هم شنیدنی و هم بسیار دیدنی است.