پیش‌گیری از آزار جنسی با شناخت بدن توسط کودکان

مازیار شیبانی‌فر

بخش اول

از سال‌های نخست دهه هشتاد میلادی با گسترش بیماری‌هایی که به خاطر ناآگاهی در مسایل جنسی در دنیا شیوع پیدا کرده بود و با توجه به اینکه کودکان و نوجوانان در بسیاری از کشورهای جهان از سال‌های نخست نوجوانی قربانی مسایل جنسی شده بودند، کارشناسان تصمیم گرفتند برای آموزش پیشگیری از بیماری ایدز و راه‌های مقابله با ابتلا به آن – که هر سال افراد زیادی را درگیر می‌کند –  در مدارس به خصوص دوره‌های میانی دبستان، به وسیله کارشناسان و معلمان آموزش‌دیده مدارس آموزش جنسی به کودکان و نوجوانان ارائه شود.
به نظر گروهی از روانشناسان، جامعه‌شناسان و متخصصان بخش سلامت، آموزش علمی مربوط به شناخت جنسیت در مدارس، به‌ویژه زمانی که نوجوانان امکان استفاده کنترل‌نشده از وسایل ارتباط جمعی و اینترنت را یافته‌اند، اهمیت به مراتب بیشتری یافته است. بر اساس نتایج پژوهشی که توسط مجله «براوو»، ویژه جوانان، در آلمان در سال ۲۰۱۸ به چاپ رسیده، از هر سه کودک ۱۱ تا ۱۲ ساله یک نفر عکس‌ یا فیلم ‌پورنوگرافی را از طریق اینترنت در کامپیوتر یا تلفن همراه خود دیده است. این موضوع در میان نوجوانان ۱۳ تا ۱۷ ساله از هر چهار دانش‌آموز، سه نفر را شامل می‌شود!

در کلاس‌های آموزش جنسی در مدارس اروپا (از جمله آلمان)، دانش‌آموزان با واژگان علمی برای مطرح کردن پرسش‌های خود در زمینه روابط جنسی و اندام‌های تناسلی آشنا می‌شوند. آن‌ها می‌توانند هر نوع پرسشی را در ارتباط با مسایل جنسی به طور مستقیم در کلاس‌های درس یا بدون نام در برگه‌های ارائه شده از سوی معلمان در کلاس مطرح کنند. مربیان نیز موضوع را در کلاس مورد بحث قرار می‌دهند.

البته در بیشتر مدارس اروپا یا آمریکای شمالی که این مسایل به وسیله معلمان در مدرسه آموزش داده می‌شود، مدیران مدارس پیش از برگزاری این کلاس‌ها، پدر و مادرها را از برگزاری چنین کلاس‌هایی آگاه می‌کنند تا در صورتی که پدر یا مادر دانش‌آموزی راضی به ارائه چنین آموزش‌هایی به فرزند یا فرزندان‌شان نباشد، از حضور آنها در چنین کلاس‌هایی جلوگیری ‌شود.

دکتر میترا حکیم شوشتری فوق‌تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان در این زمینه می‌گوید: ما بارها درباره این موضوع صحبت کرده‌ایم که آموزش جنسی برای پیشگیری از آزارهای جنسی بچه‌ها بسیار ضرورت دارد. این آموزش باید از ۴ سالگی آغاز شود تا کودک با اعضای بدن خود آشنا شود. بچه باید بداند کسی حق ندارد به او نزدیک شود و هرکسی نتواند با محبت و یک‌سری مقدمات دیگر به او تعرض کند. باید با ایجاد فضایی مناسب این آموزش‌ها را به او منتقل کرد. باید پذیرفت اندام جنسی همانند سایر اندام‌های بدن است و همان‌طوری که درباره بهداشت دهان و دندان به بچه‌ها اطلاع‌رسانی می‌شود، باید درباره مسایل جنسی هم به آن‌ها آگاهی داد.
البته در این میان معلمان یا والدینی هم هستند که با آموزش مسایل جنسی در مدارس مخالفند و می‌گویند هر چیزی سن خاص خودش را دارد. این گروه معتقدند این‌گونه مسایل باید هنگام ازدواج آموزش داده شود. یعنی آموزش‌های جنسی قبل از ازدواج باید اجباری شود. هر خانواده‌ای باید بر مبنای فرهنگ و عقاید دینی خودش حرکت کند.

پروین ش. مادر یکی از کودکان کلاس ۴ در ونکوور کانادا می‌گوید: «در حال حاضر که در بیشتر کشورهای غربی این مسایل به کودکان آموزش داده می‌شود،‌ هیچ مشکل اخلاقی و فساد و تجاوزی وجود ندارد؟ به نظر من اتفاقا چند برابر شده است. من به‌عنوان یک مادر از آموزش مسایل جنسی در مدرسه رضایت ندارم».

دکتر جلال مرادی که دارای دکترای مدیریت آینده‌پژوهی سلامت و کارشناس ارشد روان‌شناسی بالینی است، درباره اهمیت تربیت جنسی کودکان ۶ تا ۱۲ سال به وب‌سایت سلامت نیوز گفته است:«در این دوران اندام‌های جنسی بدون تغییر می‌مانند و با گذشت زمان و نزدیک شدن زمان بلوغ علاقه بچه‌ها به کشف تفاوت‌های جنسی افزایش می‌یابد. نقش و هویت جنسی کودکان با برخوردهای مختلف والدین و جامعه شکل واضح‌تری به خود می‌گیرد. تاثیر مدرسه بر بچه‌ها بسیار قابل توجه است. نکات مهم آموزش جنسی که کودکان در دوران مدرسه باید بیاموزند این است که بدن‌شان به خودشان تعلق دارد و آنها مسئول حفظ و نگهداری حریم خودشان هستند. همچنین نباید وادار به بوسیده‌شدن توسط خویشاوندان و دوستان خانوادگی شوند و باید روش‌های مقابله با تجاوز و آزارهای جنسی را فرا بگیرند و هوشیاری لازم را به دست آورند.

یکی از معلمان آموزش و پرورش در مصاحبه‌ای در روزنامه شرق گفته است: «يکي از تجربه‌هاي هولناک معلمي من که هيچ‌وقت فراموشش نمي‌کنم، این است که زماني در يکي از مناطق پايين شهر به کودکان کار درس مي‌دادم. يک روز به آنها يک دفتر دادم و خواستم هرکدام از آنها هر روز مهم‌ترين فکرش را در قالب يک جمله بنويسد. يک روز يکي از آنها دفترش را به من داد و گفت خانم ببين غلط املايي ندارم؟ خوب نوشتم؟ از خواندن اولين فکر آن دختر ۱۲ ساله وحشت کردم. نوشته بود: کاش من در آشپزخانه ديگر تنها نباشم. کاش عمویم دیگر به من دست نزند!»

ادامه دارد...