خانه تكانى فكرى

فريده جلايى فر- روانشناس و منتقد اجتماعى

قوها و دولفين‌ها به كانال ونيز برگشته‌اند، قوهاى تالاب سرخ رود مازندران هم برگشته‌اند.

پوپوليست‌ها، راستگرايان و آزمندان سرمايه، سرگرم خريد بازارهاى سهام و وضع قوانين غيرانسانى هستند و اقتصاد بيمار نئوليبراليسم در حال احتضار!

از سال‌ها قبل، بعد از همه‌گيرى SARS ، مؤسسات علمى تحقيقى، نويسندگان، بيولوژيست‌ها و محققين، به سياستمداران و دولت‌مردان جهان، در باره‌ى همه‌گيرى‌هاى آينده، هشدار دادند، اما گوشى شنوا نبود! (سخنرانى بيل گيتس در سال ٢٠١٥ در Ted)

نمى‌دانم به ياد مى‌آوريد كه در كانادا، جناب Harper كمك‌هاى مالى به مؤسسات علمى تحقيقى را يا قطع كرد يا كاهش داد؟ جناب Trump هم همين كار را در آمريكا كرد! و همه‌ى اين مردان دنياى مدرن، ماسك‌هايى از اقتصاد بهتر، براى همه، و ساخت جامعه‌اى مدرن را، بر چهره داشتند!

اين حركت‌ها و ساختار نئوليبراليسم، با چهره‌اى فريبنده و با نويدى همگانى‌، تمام جهان را فريب داد!

اربابان جهان، همه را به سوى جهانى فاقد چهره‌ى انسانى شتاب دادند! و هر روز جهان از انسان‌ها دورتر و به “ارقام و أعداد” نزديك‌تر و نزديك‌تر شد!

امروز هم بيشتر گفتگوها، اقتصاد محور است! مرگ و مير انسان‌ها با  “عدد” نشان داده مى‌شود و نامى از انسان‌هاى فنا شده، داستان زندگي‌شان و چگونگى بودن‌ها يشان نيست!

تك تك ما، در اين توهم همگانى همراه بوده و همراه هستيم.

در اين توهم همگانى، با شتابى بيمارگونه، به نابودى طبيعت و خصوصيات نيك انسانى، با دولت‌هاى نئوليبرال، همراه شديم!

آيا به‌خاطر داريم كه به يك درخواست جمع‌آورى امضاء، براى پيشگيرى از قطع كمك‌هاى مالى آقاى هارپر پاسخ داده باشيم؟

چند نفر از ما، حياتى بودن چنين درخواستى را حس كرديم و گامى در اين راه برداشتيم؟ چند نفر از ما اين درخواست را، عاجزانه، به دوستان و آشنايان‌مان فرستاديم؟

درست است كه دولت‌ها، بوروكراسى‌های‌شان و توجه خاص‌شان به اقتصاد، گناهكاران اصلى در بوجود آوردن وضعيت دردناك امروز هستند، اما نقش ما چيست؟ نقش ما و حركت ما، بعنوان يك

واحد از اين جامعه چيست؟

بايد رأى داد و بعد هم آسوده خاطر نشست و به مسائل فردى خود سرگرم شد؟ آيا وظيفه‌ى ما در همين رأى دادن خلاصه مى‌شود؟

آيا خود شيفتگى، بى خبرى از ديگران، رقابت‌هاى مالى و بيشتر داشتن‌ها، حد و مرزى مى‌شناسد؟!

پاسخ ما به كودكانى كه پس از ماه مارچ ۲۰۲۰، متولد مى‌شوند چيست؟ كودكانى كه آن‌ها را نسل  ” C ” نا‌ميده‌اند.

اين موجودات بيگناه، با دنيايى ترسناك، بدون لمس، تماس و ارتباط انسانى روبرو خواهند شد! دنيايى بسيار متفاوت با دنياى مادرها و پدرهايشان ! آينده‌ى چنين تفاوت‌هاى تجربى، چه خواهد بود؟!

همه و همه از ساختارهاى نا بسامان سياسى و اقتصادى صحبت مى‌كنند. همه و همه مى‌گويند :(در خانه بمانيد) تا جهان را نجات دهيد. اما هيچ صحبتى از چرايى اين درد نيست؟ شايد در خانه ماندن، به ما فرصت انديشيدن دهد! شايد به انسانيتى كه از دست داده‌ايم بينديشيم، و شايد به فرداى فرزندانمان بينديشيم، و شايد از سياست‌مداران‌مان جوياى جوابگويى شويم؟

و شايد رمان‌هاى، طاعون، كورى، عشق سال‌هاى وبا، خواندن‌هاى بجا و به هنگامى باشند! و شايدهايى بسيار…

ژوزه ساراماكو :

«كسانى كه نمى‌خواهند به باور‌هايشان شك كنند، متعصب هستند

كسانى كه نمى‌توانند به باورهايشان شك كنند، احمق هستند و كسانى كه مى‌ترسند به باورهايشان شك كنند، برده هستند» .