مخالفت با رنج

فریده جلایی‌فر- روانشناس و منتقد اجتماعی

فروغ فرخزاد:

ای بسا پرسيده‌ام از خود

زندگى آيا درون سايه‌هامان رنگ مى‌گيرد؟

يا كه خود سايه‌هاى سايه‌هاى خويشتن هستيم؟

من هرگز هيچ گرايشى به هيچ ايدئولوژى سياسى يا گروه سياسى نداشته و نداشته‌ام. اين نوشتار ناشى از تجربه ديدن‌ها و شنيدن‌هاى اخير است.

جهان امروز با كمك فرهنگ ابتذال، دوران گذار به سوى پوپوليسم و راست گرايى را دنبال مي‌كند و شگفت انگيز اين‌كه هر كس با اين گذار مخالفت كند برچسب “چپ” مى‌خورد. سريال‌هاى مبتذل، فيلم‌هاى پوچ و تُهى از معنا، آرام آرام ما را به سوى پذيرش اين راست‌گرايى سوق مى‌دهند.

به نام دموكراسى، پوپوليسم را رواج مى‌دهند و مردمى كه از انديشيدن تُهى شده‌اند فريب رنگ و روغن ظاهرى كلمات را خورده، زمانى بيدار مى‌شوند كه بسيار دير است و دموكراسى ِ مردم فريب، همه جا و همه كس را گرفته است. 

جهان به سوى افكار پوچ و شيفته پيام‌هاى كاذب هر روز بيشتر به سوى فريب و روزمره‌گى قدم بر مى‌دارد. همه با هم مخالفند، بدون استدلال و گفتگوهاى برخاسته از تفكر.

ادرى لرد: 

«تا زمانى كه ما به خاطر هويت‌هاى جزئى‌مان جدا از هم باقى بمانيم نمى‌توانيم در اقدام سياسى موِثرى به يكديگر بپيونديم.»

مدت‌هاست كه هر سخنى، هر نوشتارى براى طرفدارى از عدالت واز بين بردن رنج گفته يا نوشته شود برچسب و نام “چپ” مى‌گيرد. سرمايه دارى لجام گسيخته و ناديده انگارى رنج ودرد، قشر بزرگى از مردم جهان، بخصوص جوانان را به مخالفت و اعتراض واداشته و سرمايه دارى و افراد متعلق به روزمره‌گى راه مبارزه با اين اعتراضات را با بر چسب “چپ” و ايجاد ترس و واهمه در توده‌ها مختل مى‌كنند. اما اين چپ، چپ سياسى نيست، بلكه چپ فلسفى است.  چپ پرسشگر، چپ چرايى‌ها در برابر هر نوع فقدان عدالت و لگد مال كردن كرامت انسانى.

سرمايه دارى لجام گسيخته نمى‌تواند اين پرسشگرى را خاموش كند، چون اين اعتراض تفكرى است منتقد به فساد، منتقد به نابرابرى بى حد و حصر. اين صداى مخالف از جوانان و گروه‌هاى فراموش شده برخاسته، نه گروهاى چپ دهه‌هاى گذشته. نارضايتى‌هاى امروز آنچنان انباشته شده كه راهى جز فرياد زدن باقى نگذاشته.

جاى تأسف است كه حتا بين دوستان واقوام هم دفاع از عدالت و اعتراض به نابرابرى‌ها برچسب “چپ” مى‌خورد و انزجار از چپ ِ “چپول” تلقى می‌شود.

امروز معترضان، انديشيدن را مى‌شناسند و نا برابرى را تا بن استخوان حس مى‌كنند. شايد بهتر باشد واژه‌هايى چون چپ، سرمايه دارى، امپرياليسم و استعمار دوباره معنا شود و پرده از چهره‌ها برداشته شود. صداى اعتراض به نابرابرى و نبود عدالت صداى برآمده از يك ايدئولوژى نيست، بلكه صدايى است برآمده از مشاهده، تجربه و تفكر و انديشيدن.

جوانان و معترضان امروز كنفورميست نيستند. اين نسل مى‌خواهد زندگى كند و زندگى در جهانى نابرابر و فاقد عدالت كار انسانى نيست. اين نسل داراى هشيارى انتقادى است. نوعى از هشيارى كه نسل گذشته آرام آرام در جامعه مصرفى از دست داده است.

هانا ارنت:

«ترسناك اين نيست كه سياستمداران ديكتاتور شده‌اند. ترسنا ك اين است كه در نگاه مردم

اين ديكتاتورى عادى است.»

* اخبار و گزارش‌های گوناگون را در سایت، کانال یوتیوب و صفحات مجازی پرژن میرور دنبال کنید.