فقدان امنيت روانى

فریده جلایی‌فر- روانشناس و منتقد اجتماعی

«درون من كسى آهسته مى گريد»

       هوشنگ ابتهاج

 درتمام درازاى زندگى‌ام هرگز نه چپ بوده‌ام نه راست، نه جمهورى‌خواه و نه سلطنت‌طلب. تنها دل بسته و دل نگران ايران و ايرانى بوده‌ام و هستم. در زمان فاجعه ٥٧ روزى نبود كه دل نگران نباشم و هر روز گريستم، گريستن از ندانستن كه چه خواهد شد. روزی كه زنان مخالف حجاب اعتراض كردند و تنها عده‌ى كمى از مردان آنان را همراهى كردند به روشنى آگاه شدم كه ما ايرانيان در درك اين كه شادكامى ما در گرو شادکامى ديگران است بسيار ناتوانيم. و اين روايت تا به امروز هم ادامه دارد. 

هر زمان  تراژدى و فاجعه‌اى در ايران اتفاق مى‌افتد هم چنين گريسته‌ام، گريسته‌ام كه تا كى و كجا ما به تكرار تاريخ ادامه خواهيم داد و از تاريخ‌مان نخواهيم آموخت. تنها پناهم خواندن بوده و آموختم كه آنهايى كه متفاوت از ديدگاه من هستند را بايد بخوانم و در پايان چرايى‌هايم را واكاوى كنم.

اين نوشتار هم همچون نوشتارهاى قبلى من سياسى نيست چون از سياست و سياسيون چيزى نياموخته‌ام. نوشتارى است در ادامه چرايى‌هايم. 

انقلاب ٥٧ از ما ايرانيان، انسان‌هايى ساخته خشمگين، كم تحمل، هيجانى و فاقد توان گفتگوى متمدنانه .

با كسانى كه متفاوت از ما مى‌انديشند چنان برخورد مى‌كنيم كه شگفت انگيز است، گويا ما همه يك درد نداريم. و در اين روند از فحاشى و توهين‌هاى غير انسانى دريغ نمى‌كنيم. امنيت روانى افراد را نشانه‌گيرى مى‌كنيم تا مرزى كه نتواند بار ديگر مخالفت كند. مدعى اين ادعا اپوزيسيون است با هر رنگ و تفكرى… به واقع با توهين، گاه تهديد و تهاجم به امنيت روانى يكديگر همان كارى را مى‌كنيم كه رژيم‌هاى توتاليتر مى‌كنند. و ادعاى مبارزه با رژيم توتاليتر را با فرياد فرياد مى‌كنيم.

روى سخن با ايرانيان دياسپوراست. ما ايرانيان دياسپورا بايد قبول مسئوليت كرده و انديشيده بگوييم و بنويسيم. ما هنوز نتوانسته‌ايم انقلاب ٥٧ را بدون تعصب بررسى كنيم. آيا تك تك نسل ٥٧ در قبال آن فاجعه قبول مسئوليت كرده‌ايم؟ يا تنها با شعار دادن و ريشه به ريشه يكديگر زدن بسنده كرده‌ايم؟

آيا گام‌هاى موثر يكديگر را ستوده‌ايم يا با تمام نيرو يكديگر را به عقب رانده‌ايم؟ آيا بهتر نيست اگر يكديگر را همراهى نمى‌كنيم حداقل يكديگر را نابود نكنيم؟

با مرور چندين دهه، ما ايرانيان دياسپورا خشم فاجعه‌ى ٥٧ را با خود حمل كرده و با تمام توان تفاوت‌ها و تكثرها را نابود مى‌كنيم. در هر يك از ما ديكتاتورهاى كوچكى زيست مى‌كنند كه با تمام توان نظر و ديدگاه خود را به ديگرى تحميل كرده وتكثر را نابود مى‌كنيم.

در ميان ايرانيان دياسپورا سخنرانى و نوشتارهاى فراوانى در باره دموكراسى وجود دارد، اما گفتگو با مخالفان را هنوز نياموخته‌ايم و زيست در جهان دموكراسى ما را دموكرات نكرده است.

امنيت روانى در جامعه ايرانيان دياسپورا وجود ندارد و به همين سبب صداهاى متفاوت خاموش می‌شوند (يا هم صدا و موافق من هستى يا خاموش شو)! 

ايران سرزمينى پهناور است با نگاه‌هاى گوناگون و انديشه‌هاى متفاوت. دموكراسى يعنى تمام ايرانيان حق زيست در اين خاك پهناور را داشته باشند. اكثريت حكومت كند و قانون اقليت را حفاظت كرده و به كرامت انسانى آنها احترام بگذارد، تكثرخلاقيت و توسعه پايدار مى‌آورد، نه يك رنگ بودن و يك شكل شدن. تكثر و تفاوت‌ها بخشى جدا نشدنى از تمام جوامع انسانى است. هرگاه به تفاوت‌هاى يكديگر متمدنانه نگريستيم، دموكراسى آغاز مي‌شود.

تهديد امنيت روانى، حركت از يك حكومت توتاليتر به يك حكومت توتاليتر ديگر خواهد بود.

هيچكس ما را نجات نخواهد داد جز خود ما.

«ميان پنجره وديدن

هميشه فاصله إيست»

           فروغ فرخزاد

* اخبار و گزارش‌های گوناگون را در سایت، کانال یوتیوب و صفحات مجازی پرژن میرور دنبال کنید.